Handbók og verkfærakista: Þú lærir svo lengi sem þú lifir!

Þetta verkefnið er fjármagnað með styrk frá Evrópusambandinu. Þær skoðanir sem fram koma í þessari útgáfu eru skoðanir höfunda og þurfa ekki að endurspegla skoðanir Evrópusambandsins. Hvorki Evrópusambandið né aðilar tengdir sambandinu eru ábyrgir fyrir upplýsingum sem hér koma fram

INNOMEC HANDBÓK OG VERKFÆRAKISTA

Íslensk útgáfa ISBN 978-88-941400-6-4

Titill: “Handbók og verkfærakista INNOMEC: Þú lærir svo lengi sem þú lifir!”

INNOMEC HANDBOOK & TOOLKIT

English version ISBN 978-88-941400-0-2

Title: “INNOMEC Handbook and Toolkit: Age-friendly education for learning in later life”

French version ISBN 978-88-941400-2-6

Title: “INNOMEC Manuel et Instruments pour une éducation adaptée au grand âge”

German version ISBN 978-88-941400-4-0

Title: “INNOMEC - Handbuch und Toolkit: Bildung im Alter”

Icelandic version ISBN 978-88-941400-6-4

Title: “Handbók og verkfærakista INNOMEC: Þú lærir svo lengi sem þú lifir!”

Italian version ISBN 978-88-941400-8-8

Title: “INNOMEC Manuale e Strumenti: l’educazione amica della grande età”

Lithuanian ISBN 978-88-941400-1-9

Title: “INNOMEC Vadovas ir priemonės: amžiui draugiškas švietimas”

Höfundar

Samstarfsaðilar þessa Grundtvig símenntunarverkefnis “Innomec – Nýjungar í stjórnun og fræðslu í öldrunargeiranum”, 2013/2015 eru:

Speha Fresia (IT), Elisabetta Cannova (verkefnastjóri), Antonella Dessì (talmeinafræðingur)

Inspire (AT), Mag. Max Mayrhofer

Euro Idea (BE), Paola Mauro, Danielle Becu, Diego Taccuso

Mykolas Romeris University (LT), Irena Zemaitaityte, Alina Petrauskiene, Leta Dromantiene, og höfundur kaflans: “Líðan eldri borgara í INNOMEC löndunum miðað við ESB: félagsleg innsýn” Sarmite Mikulioniene

Hrafnista (IS), Sigurbjörg Hannesdóttir, Soffía Stefanía Egilsdóttir

StudioCentroVeneto (IT), Paolo Zaramella, Lara Scantamburlo, Toni Brunello

Memoro (IT), Lorenzo Fenoglio

IPAB – Principe Palagonia e Conte Ventimiglia (Palermo, IT), Maria Letizia Rainieri, Ercole Francavilla, Alessandro Pizzo, Maria Novello

Graphic design by

Isabella Schlagintweit

This work is developed under the Creative Commons licenses that allow any user in the world to download, copy, distribute, translate, re-use, adapt, and build on them free of charge: the CC BY SA license. The requirements of this license are:

1. 1. INNOMEC Partners are clearly credited as the owners of the original work, and

2. 2. derivative works may be distributed only under a license identical to the license that governs the original work.

Ritstýrt í Róm, október 2015

Staðfesting

Þessi handbók og verkfærakista er framleidd af eigendum INNOMEC og gefin öllum þeim starfsmönnum og sérfræðingum sem taka þátt í daglegu starfi með öldruðum. Þetta er einnig sent til allra mikilvægra samstarfs- og hagsmunaaðila í þessum fimm Evrópulöndum sem tóku þátt í verkefninu: Austurríki, Belgíu, Íslandi, Ítalíu og Litháen.

Frekari framlög koma frá utanaðkomandi sérfræðingum Dr Antonella Dessi, talþjálfa í Róm, Dr Oddur Albertsson, sérfræðingur í fræðslu fyrir fullorðna og framleiðanda myndbands í Reykjavík, starfsfólk "Memoro"-minningarbanki búinn til í Turin, Belgísku sérfræðingarnir í “Audio-Psycho-Phonology aðferð” Dr Diego Taccuso og Dr Patrick de la Roque.

Eigendum INNOMEC langar til að þakka öllum þeim sem gáfu tíma sinn og viðleitni í INNOMEC verkefnið, og einkum þó starfsmönnum, leiðbeinendum í fræðslu fyrir yngri og eldri einstaklinga sem tóku þátt í tilraunaverkefni í hverju landi fyrir sig og í sameiginlegu námskeiði á vegum Evrópusambandsins.

Við viljum einnig þakka EACEA, sem stuðlaði verulega með fjárhagslegum stuðningi í símenntunaráætluninni 2013, sem Grundtvig símenntununar verkefni.

Skammstafanir

ECC/ECCsElderly Care Centre(s)

TBWTranscultural Biography Work

APPAudio-Psycho-Phonology

appSoftware application

MEMOROBank of memories with digital interviews

Sommario

Colophon

Staðfesting

Skammstafanir

Inngangur

INNOMEC – markmið

Hvernig á að nota leiðbeiningarnar og hvað finnur þú!

Líðan eldri borgara í INNOMEC löndum miðað við ESB: félagsleg innsýn

Tilraunaverkefnið í öllum löndum

AUSTURRÍKI - Graz

BELGÍA - Brussel

ISLANDA - REYKJAVÍK

ÍTALÍA - Palermo

ÍTALÍA – Vicenza

LITHÁEN – Vilnius

Kynning á þremur aðferðum

Fræðileg kynning á aðferðinni APP

Fræðileg kynning á aðferðinni TBW

Fræðileg kynning á stafrænum viðtölum MEMORO

Starfshættir

AUDIO-PSYCHO-PHONOLOGY (APP)

Tilfelli og reynsla

Veikir punktar

Sterkir punktar

TRANSCULTURAL BIOGRAPHY WORK (TBW)

Tilfelli og reynsla

Veikleikar

Styrkleikar

STAFRÆN VIÐTÖL (MEMORO)

Tilfelli og reynsla

Veikleikar

Styrkleikar

Niðurstaða og frekari aðgerðir

Heimildaskrá

Austurríki

Belgía

Ísland

Ítalía

Litháen

Evrópskar og alþjóðlegar tilvitnanir

Samstarfsaðilar verkefnisins

Orðalisti INNOMEC

“I'm an animal of the earth as any human being with virtues and defects,

with mistakes and achievements, so leave me alone.

In my memory, this memory that is me.

I do not want to forget anything.”

(José Saramago, The last notebook, Day 28, Memories)

Inngangur

INNOMEC – Nýjungar í stjórnun og fræðslu í öldrunargeiranum. Verkefnið er marghliða Grundtvig símenntunarverkefni undir “Lifelong Learning Programme” framkvæmt á tímabilinu nóvember 2013 til október 2015 af samstarfsaðilum frá Ítalíu (Róm, Palermo, Vicenza og Verona), Austurríki (Graz), Belgíu (Brussel), Litháen (Vilníus) og Íslandi (Reykjavík).

Hver gæti haft áhuga á að auka kunnáttu sína og beita aðferðum í fræðslu fyrir fullorðna sem búið er að prófa og þróa innan INNOMEC? Okkar markhópur eru sérfræðingar – starfsmenn og sjálfboðaliðar – þeir sem eru virkir þátttakendur í öldrunargeiranum (hjúkrunarheimili og dagþjónustur), leiðbeinendur í fræðslu fyrir fullorðna og allra þeirra sem vinna í öldrunargeiranum og háskólanema í félagsvísindum.

Þessar aðferðir er ætlaðar að veita jákvæð áhrif á líðan eldri borgara og leggja áherslu á þau lykilatriði sem eru í símenntun - er fyrir til dæmis stjórnendur í félagsmiðstöðvum, fræðslustjóra, gæðastjóra í einka- og opinberageiranum, verkefnastjóra og til að auka evrópskt samstarf og tengslanet.

Þetta eru hefðbundnar aðferðir, svo sem frásagnir og æviágrip byggð á “margmenningarlegri sýn á samfélögum og einstaklingum” blandað með safni af minningum á starfrænan hátt ( safnað í minningarbanka Memoro) og tengt “hlustunar æfingum” sem Audio-Psycho-Phonology aðferðir kynna. Kjarni hugmynda INNOMEC er að blanda kynslóðum þar sem það er mögulegt og að öldrunarheimili/stofnunum séu opnar fyrir samfélaginu og taka virkan þátt í daglegu lífi.

Við miðlum okkar reynslu og niðurstöðum, veitum aðferðir og verkfæri fyrir eldri og yngri borgara.

Ósk okkar er að bæta og betrumbæta gæði verkefna starfsmanna í fræðslu fyrir fullorðna. Í flestum löndum er áhersla í heilbrigðisgeiranum lögð á líkama og líkamlegar þarfir þó svo að mælt sé með að andlega og félagslega hliðin sé eins mikilvæg fyrir virka öldrun{1}.

Innomec Community on Facebook

{1}Strategic Implementation Plan for the European Innovation Partnership on Active and Healthy Ageing – Steering Group Working Document – Final text adopted by the Steering Group on 17/11/11 (“Collaborative, integrated and people-centred care provisions, whether in hospitals, homes or in the community, is a way forward to sustainable and efficient care systems”, Foreword)

Next Chapter

Table of Content

INNOMEC – markmið

Í flestum Evrópulöndum hefur lífsstíll fjölskyldna breyst síðastliðna öld. Fólk giftist seinna, færri börn fæðast og fjöldi einmana og aldraðra einstaklinga í samfélaginu eykst. Á þessum nýju tímum standa umönnunaraðilar og starfsmenn frammi fyrir nýjum áskorunum: hvernig á að móta skapandi umhverfi sem ýtir undir og bætir persónulega og faglega hæfni eldri borgara og starfsmanna. INNOMEC er hannað til að viðurkenna þá staðreynd að "virk öldrun felst í því að hagræða tækifæri til heilsu, þátttöku og öryggi í því skyni að auka lífsgæði fólks á öllum aldri" ” (Global Age Friendly Cities: A guide, World Health Organisation, 2007). Við leggjum mikla áherslu að lærdómur á efri árum sé mikilvægur þáttur í farsælli öldrun.

Við stefnum að því:

að bæta þátttöku eldri borgara í félags- og menningarlegu lífi;

að hlúa að sameiginlegri reynslu/lærdómi á milli yngri og eldri kynslóðar og fjölskyldumeðlima;

að efla félagslega nálgun starfsmanna sem vinna með eldri borgurum með þá áherslu: „Þú lærir svo lengi sem þú lifir“. Einnig efla tengslanet í Evrópu og heimalandi.

Mynd 1 fræðsla í Brussel

Með samantekt og þróun hugmynda:

Tækifæri til þjálfunar fyrir starfsmenn sem vinna með eldri borgurum og þeirra sem vinna við kennslu fullorðinna;

Nýr lærdómur eða lærdómsreynsla fyrir eldri borgara;

Mikilvægar bakgrunnsupplýsingar fyrir stjórnendur á öldrunarheimilum, verkefnastjóra eða stefnumótandi aðila

Previous Chapter

Next Chapter

Table of Content

Hvernig á að nota leiðbeiningarnar og hvað finnur þú!

Þetta er eBook (stafræn bók) með frásögnum af aðferðum sem prófaðar voru í verkefninu INNOMEC. Markmiðið verkefnisins er að búa til handbók og verkfærakistu (toolkit) með hagnýtum kennsluaðferðum sem myndu nýtast starfsmönnum og sveitafélögum/stofnunum.

Hver aðferð er byggð á sex þjóðarverkefnum (í Ítalíu á tveimur svæðum) þar sem við höfum greint mismunandi fræðslu umhverfi og reynslu hjá samstarfsaðilum í þeirra eigin umhverfi. Skoðaðir eru veikleikar og styrkleikar hvers lands til að fá skýran ramma um frekari prófanir og að vera meðvitaðri um hugsanlegar hindranir í framkvæmd hvers aðferðar.

Verkfærakistan inniheldur:

INNOMEC gagnageymsla á heimasíðu

Matstæki innleidd í margvíslegum tilgangi (APP aðferð, TBW & Memoro Observation Sheet, SWOT Grid, Evaluation questionnaires osfr.)

Bakgrunnsupplýsingar og styðjandi gögn

TBW leiðbeiningar (linkur á PDF í mörgum tungumálum)

EU Þjálfun fyrir nema Training for trainers (bakgrunnsgögn/kynningar/glærur/fræðsluefni) (http://www.INNOMEC.eu)

INNOMEC Samfélag á Facebook (https://www.facebook.com/INNOMEC/?ref=aymt_homepage_panel)

INNOMEC YouTube rás https://www.youtube.com/channel/UCLpV2MWi0w40_08R0FgCIOA

APP Method Video á YouTube https://www.youtube.com/watch?v=CUc9ir_E96w

INNOMEC on Memoro vettvangur www.memoro.org/it/INNOMEC/

Í þessari handbók eru lagðar til hugmyndir, hugtök og niðurstöður byggðar á eftirfarandi aðferðum sem eru aðlagaðar hverju landi fyrir sig:

Country/Region | TBW | APP | MEMORO
Austria | ☑ |  | ☑
Belgium | ☑ | ☑ | ☑
Iceland | ☑ | ☑ | ☑
Italy/Sicily | ☑ |  | ☑
Italy/Lazio |  | ☑ |
Italy/Veneto |  | ☑ | ☑
Lithuania | ☑ | ☑ | ☑

Previous Chapter

Next Chapter

Table of Content

Líðan eldri borgara í INNOMEC löndum miðað við ESB: félagsleg innsýn

Á undarförnum áratugum hefur hækkandi aldur íbúa aukist og orðið alþjóðlegt fyrirbæri, þar af leiðandi er fjölgun aldraðra orðið eitt af mikilvægustu lýðfræðilegu þróunum á 21. öld, link to: http://www.unfpa.org/).

United Nations Population Fund (UNFPA, 2012) hefur skrifað að aukning á öldruðum færir okkur tvenn skilaboð – Fögnuð og áskoranir. Það er ástæða til að fagna því nú lifum við lengur. Meðalaldur í EU löndum er nálægt 80 ár (79.9 2013, Eurostat, 2015). Sautján af tuttugu og einum (71%) löndum í EU hafa sérstaka ástæðu til að fagna afrekum siðmenningarinnar – meðaldur þessara þjóða 2013 voru meira en 80 ár (Fig. 1). Eitt af þessum löndum er Ísland – samstarfsaðili í INNOMEC verkefninu.

Því miður eru nýjustu löndin í EU – Mið og Austur Evrópa langt frá hinum Evrópu þjóðunum. Meðaldur í Mið og Austur Evrópu 2013 var 77.5 til 73.4 ár (Fig. 1).

Meirihluti af löndunum sem tóku þátt í INNOMEC verkefninu eru með langa lífslengd íbúa - Ítalía (82.1 ár), Ísland (81.3), Austurríki (80.5), Belgía (80). Litháen, sem er fyrir Austur Evrópu í þessu verkefni er með lægstu lífslengd íbúa 2013 var aðeins 73.4 ár (Eurostat, 2015a).

Fjöldi aldraða er mældur með hlutdeild eldri íbúa þjóðarinnar í heild (mynd. 2). Meðal þeirra landa sem taka þátt í INNOMEC verkefninu höfðu Ítalía stærsta hlutdeild eldri íbúa - Fjöldi 65 ára og eldri voru 20,1 prósent í 2013 (Eurostat, 2015b).

Eldri íbúar Litháen, Austurríki og Belgíu eru 18,2, 18,1 og 17,6 prósent af heildarfjölda íbúa árið 2013. Á sama tíma, voru eldri íbúar Íslands aðeins 12,9 prósent af heildarfjölda íbúa. Hlutur íbúa 65 ára og eldri í Evrópusambandinu á þeim tíma var 18,2 prósent (Hagstofu Evrópubandalaganna, 2015b).

Samkvæmt nýjustu áætlunum íbúa (Eurostat, 2014), lýðfræðilegur ferill hækkandi meðalaldurs –verður vöxtur á íbúum á aldrinum 65 ára og eldri í heildarfjölda íbúa - mun halda áfram á næstu áratugum.

Mynd 1. Lífslengd íbúa í löndum samstarfsaðila í INNOMEC verkefninu og annarra EU landa, 2013, í árum

Heimild: Eurostat, 2015a.

Mynd 2. Fjöldi aldraðra 65-79, 80 ára og eldri, í löndum samstarfsaðila í INNOMEC og annarra EU landa, 2013, í árum

Heimild: Eurostat, 2015b.

Þetta eru mikilvægar vísbendingar er varða öldrun þjóðarinnar. Hækkun á meðalaldri og aukning á hlutfalli aldraðra vekja áhyggjur á þeim árum sem bætast hafa við meðalaldurinn. Lífsgæði alddraða er áhyggjuefni vegna þessa [link að kosning N° 1]. Mun samfélagið geta veitt eldri kynslóðinni þau úrræði sem eru nauðsynleg til að tryggja farsæla öldrun (uppfylla þær þarfir eldri borgara er varðar öryggi, heilsufar og félagslega þjónustu, fræðslu, sjálfstjáningu)? Hvernig getum við skapað samfélag þar sem allar kynslóðir geta dafnað?

Auknar lífslíkur og vaxandi hlutfall aldraðra í heildar íbúafjöldanum þvingar samfélög og ríkisstjórnir til að endurskoða þeirra nálgun félagslega og fjárhagslega hlutverk sitt varðandi eldri borgara, greina þarfir þeirra og möguleika.

Til að meta félagshagfræðilega velferð eldri íbúa, þá var árið 2013 búið til nýtt tæki - Global AgeWatch Index (Mynd 3, HelpAge 2013.). Þetta tæki er einkennist af eftirfarandi þáttum:

1) Það leggur áherslu á manneskjuna - eldri manneskju; 2) það gerir alþjóðlegan samanburð að einhverju leyti mögulegan; 3) það veitir vísindalegar tillögur og leiðbeiningar hvernig á að bæta líðan eldra fólks.

Global AgeWatch Index inniheldur 13 vísbendingar flokkaðar í fjögur svið (mynd 2.): Fjárhagslegt öryggi (4 vísar), heilbrigðisástand (3 vísar), atvinna og menntun (2 vísar) og hvetjandi umhverfi (4 vísar). Fyrstu tvö sviðin – fjárhagslegt öryggi og heilbrigðisástand - endurspeglar líðan eldri borgara. Hin tvö sviðin sýna möguleika aldraðra. Nefnilega, þriðja sviðið- atvinna og menntun – áhersla á eiginleika hins aldraða, og fjórða sviðið - hvetjandi umhverfi fyrir eldri borgara.

Mynd 3. Global AgeWatch Index svæði og vísbendingar

Heimild: HelpAge, 2013

INNOMEC þjóðirnar raðast samkvæmt Global AgeWatch Index 2015 eftirfarandi: Ísland (81.8 prósent af 100), Austurríki (74.4 prósent), Belgía (63.4 prósent), Ítalía (53.5 prósent) og Litháen (43.2 prósent) (HelpAge, 2015). Ísland var það land sem kom best út varðandi eldri borgara, þar sem félagslegir og fjárhagslegir vísar voru hæstir. Litháen var hins vegar lægst á meðal INNOMEC landanna og var í 63 sæti af 96 löndum.

Til að bera saman stöðuna í INNOMEC löndunum eftir Global AgeWatch Index (Mynd 4), þá höfum við þróað velferðardemant fyrir eldri borgara í löndunum. Hver hlið á demantinum endurspeglar sitt svæði, því stærri sem demanturinn er því betri er líðan eldri borgara.

Mynd 4. Global AgeWatch Index values according to the index domain, by INNOMEC partner country, 2015, percent{2}

Heimild: HelpAge, 2015

Mynd 4 sýnir okkur að svæðið: fjárhagslegt öryggi - income security (er sýnt á mynd 4 sem efsti hlutinn á demantinum) er sterkasta hliðin hjá öllum INNOMEC löndunum – Ísland, Austurríki, Belgía, Ítalía og Litháen. Fjárhagslegt öryggi er oftast nefnt (frá 73.1 til 86.8 prósent). Heilsufar eldri borgara á hægri hlið demantsins er minnst nefnt í Íslandi, Belgíu og Ítalíu (68.7 til 78.7 prósent) á meðan heilsufar eldri borgara í Litháen er slæmt (44.2 prósent). Atvinna og menntun (neðsti hlutinn á demantinum) er ekki sterkasta hliðin – í Ítalíu og Belgíu er þessi þáttur lægstur (28.2 og 32.9 prósent) miðað við hin löndin í INNOMEC. Það er hærra atvinnu- og menntunarstig hjá eldri borgurum á Íslandi og Litháen (54.4 og 50 prósent) á meðan Austurríki er í miðjunni með 37.6 prósent. Mælingar á hvetjandi umhverfi eldri borgara (vinstri hlið á demantinum) sýnir hátt hlutfall fyrir Austurríki, Ísland og Belgíu (82.7, 78.8 og 73.4 prósent). Samkvæmt Global AgeWatch Index er Ítalía og Litháen aðens eftir hinum INNOMEC löndum (58.5 og 52.6 prósent)

Greining á lýðfræðilegri þróun öldrunar og líðan eldri borgara í INNOMEC löndunum sýndi það að aðstæður eldri borgara eru mismunandi eftir löndum. [linkur á Könnun nr.2].

INNOMEC key wordsVegna þessa sjáum við þörfina fyrir okkar verkefni og markmiðin eru: (1) að bæta þátttöku eldri borgara í félags- og menningarlegu lífi; (2) að hlúa að sameiginlegri reynslu/lærdómi á milli yngri og eldri kynslóðar og fjölskyldumeðlima; (3) að efla félagslega nálgun starfsmanna sem vinna með eldri borgurum með þá áherslu : „Þú lærir svo lengi sem þú lifir“. Einnig efla tengslanet í Evrópu og heimalandi.

Við viljum deila niðurstöðum úr verkefninu okkar til að hjálpa til við að skapa betri aðstæður fyrir eldri borgara og þeirra vellíðan á heildrænan hátt með því að auka fjölbreytileikan og samskipti milli kynslóða. Auka tilboð til eldri borgara í þeirra nærumhverfi.

{2}Hærri “index values” bendir til betri líðan eldri bogara.

Previous Chapter

Next Chapter

Table of Content

Tilraunaverkefnið í öllum löndum

AUSTURRÍKI - Graz

Þátttaka í INNOMEC hefur mest verið í austurrísku borginni Graz en þó einnig í nærliggjandi bæjum. 21.53% af íbúum í Graz erum 60 ára og eldri (31.mars 2015), sem er um það bil 60.000 manns. Síðan 1996 hefur skrifstofur eldri borgara í sveitarfélaginu þjónustað eldri borgurum sem búa í sjálfstæðri búseti, þetta er fyrsta sinnar tegundar í Austurríki. Um 20.000 eldri borgarar í Graz eru eldri en 75 ára og mjög líklegt að þeir nýti sér dagdvalir í Graz, dagdvalirnar eru 1,973 staðir (05/2015). Fyrir utan þetta þá er “ambulant” þjónusta fyrir þá sem búa á sínu eigin heimili.

Tveir þjálfarar, Andrea Gaal og Elisabeth Schrattner, unnu saman í hópastarfi með skjólstæðingum í dagdvölum til að finna það sem vekur áhuga eldri borgara. Þær notuðum skapandi aðferðir til að virkja eldri borgarana. Mikilvægur þáttur í þessari vinnu var lífssagan (TBW). Þetta var sameiginlegur grundvöllur til að ræða minningar sínar, segja öðrum frá, taka þær upp sem viðtöl. Síðan voru viðtölin tekin upp á mynd eða hljóðband og sett á alþjóðlegu heimasíðu MEMORO (www.memoro.org/at-at). Memoro í Austurríki er nýjung.

Markmið með hópastarfinu var að endurnæra og endurvekja minningar eldri borgara og færa þær til okkar í nútíðinni. Lífssögur einstaklinganna voru þar með grunnur fyrir: “þú lærir svo lengi sem þú lifir” og þróun fyrir framtíðarsjónarmið. Hópavinna hefur verið í boði síðan febrúar 2015. Hver hópur var lítill og haldinn í húsnæði dagdvalar. Fyrsta skiptið sem hópurinn hittist var í um það bil 1.5 klst og var kynning fyrir hópinn. Annað skiptið var á einstaklingsbasis og var í um það bil 1 klst.fyrir hvern einstaklingur. Í annað skiptið var tekið viðtal á óformlegan hátt og rætt við einstakling um sjúkrasögu hans og það var tekið upp á myndband. Vinnan fór fram á sex mismunandi stöðum: kaffihús eldri borgara, skrifstofu sveitafélagsins, dagdvöl, sambýli, hjúkrunarheimili og á einkaheimili. Í allt voru 61 eldri borgara sem tóku þátt í 5 tilraunahópum (12 skipti) og einstaklingsverkefni á eigin heimili. 37 tóku þátt tvisvar, 29 samþykktu að taka þátt í viðtali sem yrði tekið upp á hljóð- eða myndband. Yngsti þátttakandinn var fæddur 1949 og sá elsti 1919.

Þjálfarar Inspire fengu stuðning frá ungu fólki, sérfræðingum, nemum og starfsfólki á heimsóttum stöðum.

Le due educatrici di inspire sono state sostenute da giovani, professionisti e / o persone in formazione, e dal personale delle strutture visitate.

Staðirnir voru:

Day-Care Centre Cristall / Compass Group, Graz Bethlehemgasse, http://www.compass-org.at/

Seniors Department of the City of Graz, Coffee rounds, http://bit.ly/1KcdGiS

District office Eggenlend / WIKI, Graz Eggenberg, https://www.facebook.com/staeggenlend

Assisted Living / Caritas Graz, Leechgasse, http://bit.ly/1Kcdxfl

Retirement home „Menda“, Hartberg, http://www.menda.at/pflege.html

Private homes.

BELGÍA - Brussel

Verkefnið okkar fór fram að mestum hluta í frönsku mælandi hlutanum af Belgíu og sérstaklega í “City of Brussels Capital and the City of Liège”, staðsett Wallonia (frönsku mælandi svæði). Landið skiptist í 3 svæði: “Brussels Capital, Flanders and Wallonia”. Tungumálin (2 aðaltungumál: Franska, Hollenska að auki þýsku í minnihluta) sem notuð eru í Belgíu eru mjög mikilvæg í þessu samhengi varðandi stjórnarskrá og pólistískum og stjórnssýslulegum mun á milli þessara þriggja svæða.

Upphaflega í verkefni okkar lögðum við áherslur á eftirfarandi:

Með hjálp internetsins; til að eignast alþjóðlega sýn á öldrun hjá í frönskutalandi hlutanum.

Með hjálp tengiliða; fá umræðu innan INNOMEC þjóðanna um eldri borgara.

Með leit á internetinu þá fundum við athyglisverðar upplýsingar sem við notuðum í verkefninu:

The City of Brussels 1000 ( eitt að 19 samfélögum í þéttbýliskjarnanum) tekur þátt í WHO verkefninu «A city for all»;

The ULB (Háskólinn í Brussel) er með teymi sem rannsakar efnið sem við erum að fjalla um «Research group ageing, ages and lifetime».

Opinberar stofnanir vinna á mörgum sviðum með mörgum hópum til að veita eldri borgurum viðeigandi þjónustu. Á seinni hluta þessa verkefnis höfðum við samband við opinberar stofnanir til að fá upplýsingar er varða stefnur og lög um þjónustu við aldraða.

The city of Brussels er lítil, þar á meðal 19 sveitafélög, hvert og eitt með CPAS (Public Centre for Social Action), stýrt af Forseta sem er kosinn er af sveitastjórn. Hver CPAS er með hugmyndir og markmið hvað þeir vilja leggja áherslu á eftir þörfum sinna hverfa. Sá fyrsti sem við höfðum samband við var CPAS sveitafélaginu Forest (eitt af 19 sveitafélögum) og það leiddi okkur til staðarins Val des Roses. Á 6 mánaða tímabili var tekið viðtöl við sérfræðinga og stjórn á stofnuninni . Á heimilinu “Maison Val des Roses” eru flestir íbúarnir með vitræna skerðingu. Íbúarnir eru á mismunandi stigum og þurfa mismunandi þjónustu. Þar fyrir utan eru miklar breytingar á byggingu heimilisins. Þess vegna var ekki hægt að skipuleggja hópastarf. Hins vegar voru þátttakendur í European Mutual Learning session sem haldið var í Brussel í júní 2014 boðið í heimsókn á heimilið og fengu kynningu á starfseminni og hittu starfsfók og íbúa.

Við höfðum samband við skrifstofu sveitafélagsins Schaerbekk, the City Council and the College of Aldermen. Og okkar vinna fór fram á “Maison des Femmes” of Schaerbeek, sem er opin stofnun, fyrir alla aldurshópa og eru velkomnar til að taka þátt í margvíslegum verkefnum og hópastarfi (listastarf, kvikmyndastarf, vinnustofur… ). Þarna tókum við upp á myndband hópastarfið þar sem hlustun var æfð og kynning og notkun á Audio-Psycho-Phonology.

Við kynntum einnig verkefnið okkar hjá “Centre d’Animation de Quartier Biloba” þar sem verkefni milli kynslóða fara fram á “Centre Résidentiel poor Seniors Albert de la Tour”, bæði í Schaerbeek og í Orpéa hverfinu “Le Sagittaire” staðsett í sveitarfélaginu Uccle.

Við höfðum samband við stofnunina “Le Monde des Possibles” í Liège, sem er fræðslustofnun staðsett í Wallonia-Brussels, stofnun sem við höfðum áður unnið með. Við kynntum APP aðferðina í þeirra margmenningar samfélagi þar sem margar kynslóðir hittast á mörgum tungumálum. Við hófum samstarf með þeim.

Þegar allt er tekið saman þá fór verkefnið aðallega fram í opnum stofnunum, fyrir yngri og eldri kynslóðir með mismunandi menningarlegan bakgrunn.

Eftir rannsóknum “Bureau Fédéral du plan – Région de Bruxelles-Capitale” eru eldri borgarar (frá 65 til 80 ára og meira) 14.3 prósent af þjóðinni í 2010, þar með tekið til greina að prósentan myndi halda sér nokkuð sú sama til 2030, og aukasta í 19.7 prósent í 2060.

Núverandi staða fyrir búsetu eldri borgara:

hjúkrunarheimili, mest fyrir sjálfbjarga einstaklinga með þörf fyrir létta aðstoð;

hjúkrunarheimili fyrir ósjálfbjarga einstaklinga með þörf fyrir mikla aðstoð;

öldrunarspítalar, sérstaklega ætlaðir fyrir sérhæfða meðferð fyrir eldri sjúklinga;

þjónustuíbúðir, fyrir eldri einstaklinga sem vilja búa í sjálfstæðri búsetu en hafa möguleikan á þjónustu og tækjum;

dagdvalir, einnig með aðstoð og heimahjálp.

Svæði Bruxelles-Capitale eru með 204 uppbyggingu og þjónustu fyrir eldri borgara, 28 prósent af þeim eru frönskumælandi eldri borgarar, 5 prósent tala hollensku og 67 prósent eru tvítyngdir eldri borgarar.

Þessi tölfræði er byggð á þeim eru 60 ára og eldri af þjóðinni, þar sem 60 ára er lágmarksaldur fyrir að búa á þessum stofnunum. Að meðaltali er ein bygging eða þjónusta á hvern 1000 eldri borgara. Þeim er dreift jafnt yfir sveitafélögin en þó eru flestar dagdvalir miðsvæðis{3}.

Menningin í Bruxelles-Capitale, sem er þéttbýliskarni, er meira sú að velja stofnanir fyrir eldri borgara en eigin heimili (íbúðir litlar, dýrar, allir fjölskyldumeðlimir vinna og svo framvegis).

ISLANDA - REYKJAVÍK

Í dag eru íslendingar 329,100. Við erum frekar ung þjóð þar sem 67 ára og eldri eru um 33.000 eða aðeins 10 prósent af íbúum. Búist er við að íbúum Íslands muni fjölga um 33 prósent 2060 og munu þá verða 430.000 íbúar. Árið 2040 verða því 67 ára og eldri 18 prósent af íbúum þjóðarinnar.

Verkefnið fór fram á öldrunarheimilinu Hrafnistu, sem er stærsta öldrunarheimilið á Íslandi. Um 600 íbúar búa á heimilinu og Hrafnista er einnig með 3 dagdvalir og 1 dagþjálfun. Hrafnista veitir hágæða hjúkrunar- oglæknisþjónustu, endurhæfingu, iðju-og sjúkraþjálfun og margvísleg félagsleg verkefni.

Við ákváðum að fá dagþjálfun á Hrafnistu í Reykjavík til liðs við okkur í verkefnið. Skjólstæðingar okkar í dagþjálfun hafa sótt um hjá heimilislækni til að fá pláss í dagþjálfun og koma til okkar í um það bil 4 vikur, þar sem þeir fá til dæmir iðju- og sjúkraþjálfun. Það er opið í dagþjálfuninni alla virka daga frá kl. 9:00-15:00. Margir skjóstæðingarnir sem koma í dagþjálfunina eru félagslega einangraðir, með þunglyndi, Parkinsons, vitræna skerðinu og fleiri sjúkdóma en búa í eigin heimili.

Í dagþjálfuninni náum við til yngri skjólstæðinga af eldri borgurum. Okkar markmið var að efla eldri borgara og möguleika kynnast eftirfarandi aðferðum: lífssögu (TBW), MEMORO viðtöl og hlustunaræfingar Audio-Psycho-Phonology (APP).

Við aðlöguðum TBW til okkar eigin minningarvinnu sem við könnum Lífssögu. Við vorum byrjuð að nota Lífssöguna á hjúrkunardeildum og sérstaklega fyrir þá íbúa sem eru með vitræna skerðingu. Starfsmenn dagþjálfuninnar gáfu öllum skjólstæðingum í dagþjálfun útprentað eintak af spurningarlista: Lífssaga, einnig upplýsingar um hvernig geri ég mína Líffsögu og fylla út listann. Listinn er aðeins hjálpartæki fyrir skjólstæðinginn og hann getur þróað sitt eintak eftir eigin höfði. Flestir skjólstæðingarnir voru jákvæðir og vildu gera þetta með ættingjum, aðrir voru áhugasamir um að lesa en vildu ekki taka þátt á þessum tímapunkti.

Markmið okkar er að ná skjólstæðingum snemma, áður en þeir flytja á öldrunarheimili, svo þeir geti tekið þátt í að skrifa sína eigin Lífssögu og fengið aðstoð frá þeim sem þeir óska eftir sjálfir. Þetta gefur mjög góða raun sérstaklega fyrir þá sem missa minnið.

Viðtölin í MEMORO voru útfærð af Oddi Albertssyni og fóru einnig fram í dagþjálfuninni. Oddur kynnti verkefnið fyrir skjólstæðingum dagþjálfuninnar í samkomusal Hrafnsitu. Um það bil 15 manns tóku þátt og eftir kynninguna voru nokkrar umræður um minningar og gamla tíma. Síðar þá kom Oddur með tvo gagnfræðinema sem tóku viðtöl við þrjá skjólstæðinga dagþjálfuninnar og voru viðtölin tekin upp á myndbandi. Skjólstæðingar voru í byrjun smeykir við að taka þátt og veltu fyrir sér hverjir myndu sjá viðtalið. Hugsanir eins og : “ég er svo asnaleg” eða “ég hef frá engu að segja” voru algengar og ákváðu skjólstæðingar að þeir myndu taka þátt ef þeir fengu að sjá viðtalið áður. Allir skjólstæðingarnir voru ánægðir með viðtalið og höfðu ekki neitt á móti því að það yrði sett á MEMORO heimasíðuna.

Við kynntum APP fyrir skjólstæðingana og notuðum spjaldtölvu með APP appinu LIT sem skjólstæðingar höfðu aðgang að á hverjum degi í hvíldartímunum eftir hádegismat. Það voru um það bil 4-5 manns sem notuðu appið daglega. Hver og einn hlustaði í 30 mínútur 2-4 sinnum í viku. Skjólstæðingarnir voru jákvæðir og sögðu tónlistina hjálpa til við einbeitinguna og að ná fókus, svo þetta vera frískandi og þessar 30 mínútur var góð hvíld án þess að sofna. Eftir tilraunatímabilið héldum við svo áfram með að nota APP appið yfir sumarið.

ÍTALÍA - Palermo

Snemma í umsóknarferlinu hóf Speha Fresia samstarf með öldrunarheimilinu “Principe Ventimiglia e Conte Palagonia” (IPAB Principe di Palagonia) sem er lítið öldrunarheimili í Palermo (Sicily region). Heimilið vantaði meiri þjálfun fyrir sína starfsmenn og sýndu mikinn áhuga á tilraunaverkefninu og hvernig hægt væri að bæta lífsgæði eldri borgara. Stofnunin er með hjúkrunarheimili fyrir 32 íbúa, 13 af þeim tóku þátt í INNOMEC verkefninu og einnig opin dagdvöl fyrir eldri borgara með 250 skjólstæðingum. Heimilið býður upp á félags- og tómstundastarf. Eldri borgararnir eru 65-100 ára (meðalaldur á hjúkrunarheimil er 90 ár, en á dagdvöl um 70 ár). Þetta er opinber stofnun sem er styrkt af einkasjóðum (60 prósent frá framlögum og 10 prósent frá íbúum); og 30 prósent af opinberum sjóðum (svæðissjóðir fyrir starfsmannakostnað og framlag borgað af sveitafélaginu Parlemor til að styðja dagdvölina). Starfsmenn á hjúkrunarheimilinu er samsett af 12 föstum starfsmönnum: 3 hjúkrunarfræðingur, 1 læknir, 1 starfsmaður í umönnun, 1 starfmaður í félagsstarfi, 6 starfsmenn í þrifum; einnig er hægt að bæta við félagsliðanema (social assistant trainee) frá UMSA háskólanum, 2 sjálfboðaliðar, prest og nunnu. Lagalegar kröfur varðandi gæði á þjónustu er: “the Vocational Qualification for the Health-Social-Care operators; the bachelor in Nursing and the related licence for the nurses; the bachelor in social services for the Social Assistant.

Í Ítalíu eru heilsuþjónustan stýrð af lögum hvers svæðis. Eftir lögum á svæði Sikileyjar er það nauðsynlegt fyrir dagdvalir að skrá sig hjá þeim til að faggildingu. Öldrunarheimili verða að fara eftir reglum er varðar byggingar (Regional Law 22 of 1986 and DPR 29/06/1988 structural standards for the social care interventions foreseen by the Regional Law n°22/86) og einnig lögum er varðar starfsfólk (Decree of Republic Presidency of 4/6/1996 with the approval of the agreement template by the municipalities of the Region for the social-care services, as stated in the R.L. 22/86). Þjónusta er veitt er af stofnunni inniheldur aðstoð við hinn aldraða og félagslega og menningarlegar athafnir. Þar sem ”art.10 of the National Low n.328 of 2000 var ekki komið í gildi hjá “Region Sicily”, um reglugerðina “IPAB” (Public Institution of care and charity), verður stofnunin að fara eftir reglum sem eru kallaðar “Crispi Law” frá 1890!

Aldur íbúa í Sikiley 2015: 19.9 prósent{4} af íbúum eru 65 ára, en í Palermo og nágrenni er það aðeins lægra 19.3 prósent, sem staðfestir langlífi hjá þjóðinni. En þegar það er skoðað nánar varðandi öldrunarþjónustu í Ítalíu þá eru hún næstum alfarið í höndunum á fjölskyldunni og þeirra nánustu. Öldrun og breytingar í þróun á fjölskyldufrominu gera fjölskyldum og ættingjum erfitt fyrir að annast hinn aldraða. Aukinn fjöldi af eldri borgurum og “mjög öldruðum” eykur þörfina á þjónustu. Samfélagið er hægt að taka þátt í þessari þróun en það er mikill munur á milli Norður og Suðri. Tilboðin eru mismunandi og ekki samhengi á milli, og eru ennþá í þróun. Frá rannsókn AUSER (national association for older people linked to the trade union CGIL), þá er Sikiley með verstu frammistöðuna er varðar búsetu með meðaltal af 0,9 rúmum fyrir aldraða á 1000 íbúa versus þjóðarmeðaltal sem er 14.5 rúm á 1000 íbúa. Einnig er þjónusta við hinn aldraða í heimahúsi 2.14 versus þjóðarmeðaltalið 4.12 af 1000 fá aðstoð í eigin heimili{5}.

ÍTALÍA – Vicenza

Svæðisskrifstofur Veneto stýra heilbrigðisþjónustu í Ítalíu – Vicenza, svo þetta getur litið örðuvísi út en annar staðar í Ítalíu. Veneto er svæði í Ítalíu með 4,921,140 íbúum staðsett á norð-austur Ítalíu.

Tafla 1. Uppbygging íbúafjölda á ársbasis frá 2002 - 2015 (heimild: ISTAT)

Í gegnum tíðina hefur aukning á lýðfræðilegum staðreyndum, en 1983 var í fyrsta skipti minnkun. Það er ennþá þannig og minnkar með hverju árinu. Íbúafjöldi getur verið lýstur eftirfarandi:

Það er þess vegna ljóst að aukning á öldruðum hefur áhrif á meðalaldur íbúa í Venetian (frá 41.7 ára frá 2002 til 44 ára 2015 – heimild- ISTAT 2015). Fjöldi þeirra sem eru eldri en 65 ára eykst með hverju ári: ef það voru 2002 um 827,630 eldri en 65 ára þá er þetta í dag 1,066,900 eldri borgarar. Farsæl öldrun er tíðrætt umræðuefni og viðeiginadi í stefnuskrá í pólitík þar sem að þetta hefur mikil áhrif á lýðræðislega uppbyggingu á þarfir og kostnað. Svæðisskrifstofur í Veneto stýra öldrunarheimilum og hafa óskað eftir reglugerðum varðandi þjónustu svo hægt sé að viðhalda gæðum. Ef heimilin standast ekki reglugerðirnar þá munu svæðisskrifstofur neita að veita þeim gæðastimpil og heimilið getur því ekki verið opinber stofnun.

Ein af reglugerðunum er sú að hvert heimili verður að vera “fræðsludeild” sem á að vinna með öðru fagfólki á heimilinu til að veita fræðslu og menntun.

Þetta veitir aukin gæði og gerir öldrunarheimilin frábrugðin spítölum. [taka þátt í könnun nr.3 á Innomec.eu].

Starfsmenn í öldrunargeiranum finnst oft erfitt að aðskilja þessa tvær hliðar; heilsu og fræðslu, þegar unnið er með öldruðum.

Í raun þá blandast þetta oft saman, góð samtöl eru veitt þegar starfsmaður aðstoðar íbúann við sínar daglegu athafnir (þvo sér, klæða sig, borða og svo frv.).

Fræðsla og fræðslutilboð eru sérstakur liður í dagskrá yfirvalda fyrir öldrunarþjónustuna. Fagmenntaðir þjálfarar eru mikilvægir þættir í þessum lið og nýtast mjög vel á heimilinum í að hvetja íbúa til að taka þátt í starfinu og sínum áhugamálum.

Með þessu til hliðsjónar og einnig því að við áttum að kynna APP og MEMORO aðferðinar fyrir Ítalíu, þá höfðu SCV samband við mismunandi stofnanir og hluthafa í öldrunargeiranum.

Við höfðum samband við 2 stofnanir sem stýra öldrunarkjörunum, sem sýndu því mikinn áhuga að taka þátt í þessu samstarfi og kynnast samstarfinu hjá INNOMEC.

Þess vegna ákváðum við að fá þau til liðs við okkur og kynna mismunandi aðferðir fyrir þeim.

Þessar 2 stofnanir eru:

1. Cooperativa La Goccia (Marostica, Vicenza)

2. Fondazione OASI (S. Bonifacio, Verona).

Þær eru staðsettar í tveimur mismunandi sveitarfélögum í Veneto, og þá erum við að vinna fyrir utan Vicenza sjálfa.

Báðar stofnanir vildu kynnast APP, en OASI vildi sleppa MEMORO.

LITHÁEN – Vilnius

Breyting á uppbyggingu á aldri íbúa í Litháen hefur breyst síðastliðna áratugi og það er staðreynd að aldurinn fer hækkandi.

Samkvæmt tölfræðideild Litháens (2013) þá voru 102 félagslegar stofnanir sem veittu félagslega þjónustu árið 2012, 4,5 þúsund eldri borgara er að fá þessa þjónustu. Meirihluti af þessum stofnunum vinna eftir reglum sveitarfélaganna; aðrar stofnanir eru opinber fyrirtæki eða einkafyrirtæki.

Búsetustofnanir fyrir eldri borgara eru eftirfarandi: öldrunarheimili fyrir eldri borgara, fyrir þá einstaklinga sem þurfa varanlega hjúkrun og umönnun, og einnig fyrir þá sem eru það aldraðir eða með mikla hrörnun að þeir geta ekki búið lengur í eigin heimili; sjálfstæð búseta, sem er aðalega fyrir eldri borgara sem þurfa ekki á hjúkrun og eða umönnun að halda, aðeins létta aðstoð.

Á þessari stundu er ekki hægt að meta gæði skjólstæðinga í mismuandi úrræðum. Mikið er rætt um hvernig hægt sé að meta gæðin og búa til skilgreiningar um félagslega þjónustu.

Það er mjög mikilvægt í öldrunargeiranum að það sé hægt að meta gæðin eftir því sem fagmenntun starfsmanna eykst [taka þátt í könnun nr. 4 á Innomec.eu].

Í lögum um félagslega þjónustu í Litháen (05.april 2006 Order No. A1-93, (Žin., 2006, Nr. 31-1092) eru fræðsluathafnir ekki nefndar sérstaklega, þó svo að þeim sé sinnt af hendi í raun. Þetta er gert til að hindra og minnka félagsleg vandamál, minnka félagslega einangrun, auka þátttöku einstaklingsins í samfélaginu og einnig að einstaklingurinn sinni sínum áhugamálum í samvinnu við aðra í samfélaginu. Lykilstarfsmenn í þessu eru starfsmenn í félagslegri þjónustu.

Gæðarþróun í öldrunargeiranum hófst 2013. Skilyrði fyrir gæði félagsþjónustunnar eru að innviði (byggingar) standist reglugerðir, hæfni starfsfólks, stöðluð gögn séu tilstaðar, að það sé þróun á félagslegri þjónustu eftir reglugerðum. Þessar reglugerðir innihalda markmið og megindlegar mælingar þar sem auðvelt er að mæla gæðin að hverju sinni. Félagleg þjónust sem er með heimild(löggildingu) tóku til starfa í Litháen 2013 og heimildin(löggildingin) hugar aðeins að megindlegum viðmiðum sem eru gefnar upp hjá “Social Service Institution Licensing Regulations” samþykkt af ríkisstjórn No.528 of 16 May 2012 (Žin., 2012, Nr.: 57 - 2864). Þær stofnanir sem vilja fá heimild(löggildingu) til að starfa geta sótt um það og fyllt út spurningarblað með megindlegum mælingum: lagalegar kröfur starfsmanna, uppbygging á húsnæði, menntun starfsmanna, stærð á húsnæði og salernisaðstaða.

2015 þurfa öll öldrunarheimili vera með slíka heimild(löggildingu) annars verður þeim lokað. “Department of Social Service Supervision (DSSS)” fylgist með fyrirtækjum, stofnunum eða fjölskyldum sem veita félagslega þjónustu. Áætlað er að það verða umkring 500 heimildir(löggildingar) veittar til stofnana með mismunandi úrræði.

Í Litháen, fengum við þriðja árs nema í félagsþjónustunni til liðs við okkar verkefni og við kynntum þessar þrjár aðferðir fyrir þeim TWB, MEMORO og APP.

Kenningar og aðferðir voru kynntar í eftirfarandi kúrsum: “Fundamentals of Andragogy” og “Social gerontology”. Á nematímabilinu voru nemar hvattir til að nýta sér þessar aðferðir í sínu verknámi. Að verknámi loknu voru nemarnir spurðir um þeirra reynslu og umræða var um niðurstöður og notkun.

Það voru einnig skipulögð námskeið fyrir þá starfsmenn sem vinna í öldrunargeiranum í Vilnius: á hjúkrunarheimilum, í einkaheimilum, dagdvölum og öllum þeim stöðum sem sinna eldri borgurum.

{3}Bureau Fédéral du plan, Inventaire des Equipements pour Seniors, Bruxelles-Capitale, Inventaire analytique, novembre 2010 - Le Carrefour de l’Economie Sociale, www.econosoc.be

{4} Heimild: ISTAT National Institute of Statistics at http://www.tuttitalia.it/sicilia/statistiche/indici-demografici-struttura-popolazione/

{5} Auser Sicilia, “Non è una regione per vecchi” (It is not a region for older people), 2011

Previous Chapter

Next Chapter

Table of Content

Kynning á þremur aðferðum

Fræðileg kynning á aðferðinni APP

Audio-Psycho-Phonology (APP) er kennslufræðileg aðferð sem notuð er til að auka færni til að hlusta. Hlustun, eftir aðferð APP, má skilgreina hvernig við högnumst á virkan hátt af lífeðlisfræðilegu heyrn okkar. Hlustun er því talin kunnátta sem hægt er að bæta á öllum aldri. ”Að hlusta vel” þýðir það að hafa þann eiginleika til að einbeita sér á því að heyra, þar sem maður færist frá því passíva stigi að “heyra” yfir í skilaboð, yfir í það aktíva stig að veita því athygli og að túlka skilaboðin á viðeigandi hátt.

Audio-Psycho-Phonology aðferðin stuðlar að þróun grunnþarfa og að styrkja sjálfslærdómsferilinn: að bæta athygli, einbeitingu, minni og þróun samskipta í hóp.

Þetta eru ástæðurnar fyrir því að þessi aðferð er góð fyrir hópastarf eldri borgara og virkar líka fyrir allan aldur.

Í þessari tilraun, til að virkja heilann í hlustunarferlinum, þá var LIT prógrammið notað, sem er iPad hugbúnaður sem breytir hljóðinu samfellt og á ófyrirsjáanlegan hátt í jöfnu ferli. Appið kallar áhrifin “Gating Effect”- “Hliðaráhrif”. Hliðaráhrifin byggja á þeim meginreglum “Mismatch Negativity (MMN”) og virkar eins og hljóðbeita fyrir hlustunina í heilanum, þar sem við erum varværnislega þvinguð til að veita athygli að hljóðinu sem við heyrum, sem heldur okkur vakandi í hlustunarferlinum.

Þegar við náum athygli heilans notar APP aðferðin meginreglur “sálhljóðvistar”(psychoacoustics) til að bæta tiltekna færni eða auka ákveðin mál.

Þess vegna er heilinn þjálfaður á tveimur stigum: fyrsta stigið er að hliðaráhrifin ná athyglinni; svo sérstakir filterer sem þróast eftir meginreglur “sálhljóðvistar” (psychoacoustics), sem hefur áhrif á skap til að bæta minni, einbeitingu, samskiptahæfileika, örvar sköpunargáfuna, minnkar stress og kvíða, eykur líkamsmeðvitund og samhæfingu. Til að ná árangri þá er LIT hugbúnaðurinn með 3 týpur af tónlist: “Moteur”, “Recharge” og “Focus”.

Hárfrumurnar í kuðungnum örvast af APP aðferðinni, breyta skynjunarupplýsingum sem sendar eru með síunarvél hugbúnaðarins inn í rafstraum sem “nærir” heilann. Á sama tíma þjálfunarinnar örvar þetta einnig vestibular kerfið sem er kjarninn í jafnvægi og samhæfingu líkamans. Hugsun, einbeiting, leggja á minnið, skapa og samskipti: öll þessi starfsemi krefjast mikillar orku sem er líklegt til að vera ábótavant í ellinni. Þegar maður eldist þá minnkar skynjunin í líkamanum og hinn aldraði upplifir oft tap á orku og lífsgleði sérstaklega þegar hann flytur á öldrunarheimili. Þetta tap á skynjunum er bæði orsök og afleiðing af mörgu: minna líkamleg hreyfing, færri samskipti, færri vitsmunalegar kröfur og minna frumkvæði.

Þetta er líkt og vítahringur, við fáum minna örvun frá skynfærum sem gerir okkur minni forvitin til að kanna heiminn í kringum okkur og dregur enn frekar úr möguleikum okkar til að finna nýjar hvetjandi leiðir til að bæta okkur upp það sem við höfum misst. Svo áskorun APP nálgunarinnar fyrir hinn aldraða, er að rjúfa þennan hring og opna aftur þessa veröld.

Í lokin, og þetta á við margar eldri borgara, vandamál með heyrnina er oftnefnt en hana er hægt að bæta með hlustunaræfingum. Þó svo að heyrnartapið sjálft sé ekki hægt að bæta þá er hægt að æfa vöðvana í miðeyranum með APP þjálfun, sem hjálpar okkur til að nýta betur þá heyrn sem við erum með. Áhrifin eru mismunandi, allt frá því að bæta jafnvægisskyn líkamans til að bæta þol fyrir umhverfishljóðum.

Þjálfunin hefur bein áhrif á tilfinningalegt ferli og þarafleiðandi áhrif á samskiptin. Þetta gefur af sér minni kvíða og hæfileikann til að slaka á og eiga samskipti aukast. Sjálfstraust og sköpunargleði eykst.

Niðurstaðan er sú að APP aðferðin kemur í veg fyrir félagslega einangrun og örvar eldri borgarann til að vera virkur í daglegu lífi. Heilinn fer aldrei í frí eða á eftirlaun!

Fræðileg kynning á aðferðinni TBW

Minningarvinna miðar að því að þróa jákvæða sjálfsmynd og breikka sjóndeildarhringinn þegar maður hugsar um nútíð og framtíð. Hún hvetur til jákvæðrar hegðunar og ákvarðanatöku og styrkja sýn. Þetta er möguleiki fyrir fólk að segja sögur úr þeirra lífi með því að nota minnið sitt og að opna fyrir það möguleika að forma líf sitt og framtíð.

Það er hægt að nota alls konar skapandi aðferðir til að vekja minnið. Minningarvinna líkt og fræðsla fyrir fullorðna er nálgun þar sem lagt er áhersla á úrræðin og möguleikana. En það getur einnig hjálpað til að sigrast á hindrunum og hugsanamynstrum, tilfinningum og athöfnum. Með minningarvinnun getur fólk kannað hvernig þau takast á við erfiðar aðstæður ílífinu: Hvernig tókst ég á við svipaðar aðstæður í fortíðinni? Hvernig gat annað fólk eða fjölskylda mín sem ég á minningarnar með tekist á við aðstæðurnar? Þetta er stuðningur - sérstaklega fyrir fólk sem fólk skortir pláss, tíma og leiðir sjálfsákvörðunarréttar - til að öðlast sjálfsvitund og hugrekki og löngun til að átta sig á eigin möguleikum.

TBW eflir sjálfsálit og vitundarfærni mannsins. Minningarvinna í hóp er sérstaklega góð til að bæta lífsgleði og auka orku. Jákvæðni einstaklingsins hvetur til að taka ákvarðanir til að læra og skapa markmið fyrir framtíðina. Því undirbýr það jarðveginn fyrir menntun og starfsvettvang. TBW virkar á lykilfærni okkar í að sameina menntun og starfsvettvang og fá jafnvægi. Með þátttöku þá öðlast fólk þá tilfinningu að þeirra framlag skipti máli í samfélaginu. Endurminningarvinna er tiltölulega hægt ferli. Það þarf tíma og næði til að læra nýtt um sjálfa sig til þess að breyting verði möguleg.

TBW leggur áherslu á áttunarferlið. Það eru sett markmið en gert er ráð fyrir óvæntum niðurstöðum sem vonandi komast á yfirborðið. Minningarvinna hefur verið notuð og skilgreind hjá mörgum faghópum – eins og í öldrunargeiranum, félagslega geiranum, aðstoð við fósturforeldra og kjörbörn, fræðslu fyrir fullorðna, meðferðum, ráðgjöf og þjálfun.

Með minnningarvinnu upplifir einstaklingurinn hversu lærdómsríkt og fræðandi það er að tala við hvert annað um minningar, hlusta á ævisögur, til að bera saman og læra hvert af öðru og að hvetja hvert annað. Frásagnir sýna fólki af hverju það er eins og það er í dag og hvers vegna það hefur ákveðnar skoðanir, hvernig þeir koma fram með sínar hugmyndir og skoðanir og hvernig þeir bregðast við á ákveðinn hátt við mismunandi áherslur. Þetta eykur sjóndeilarhring fólks og hugmyndarflug eykst.

Hvernig á að sameina minningarvinnu með margmenningarheim?

Menning er í mörgum lögum – mikið rætt til dæmis í mannfræði og menningarrannsóknum. Í okkar verkefni þá skilgreinum við menningu á einfaldan hátt og segjum að hvernig manneskjan skapar, skipuleggur, tjáir sig, en einnig hugsar, talar og hugsar um sína tilvist á jörðinni; hvernig hægt sé að skapa sameiginlegan skilning á því sem við deilum.

“Margmenning” - “Transcultural” – ef við skoðum rök heimspekingsins Wolfgang Welsch (http://www2.uni-jena.de/welsch/) – þá byggir hann á þeirri hugmynd að menning er alltaf að breytast, blandast og hefur áhrif á hvort annað. Það eru engir fastir né jafnir. Öll samfélög eru skilgeind með “menningu” með langri sögu og breytilegum ferli. Menning er ekki einn hlutur frekar eitthvað sem fólk lærir, gerir, formar, með reynslu og miðlun. Svo er enska orðalagið "að gera menningu" nokkuð rétt. Fólk skapar sína menningu. Að blandast umhverfi þýðir það að þekkja það fólk sem er í kringum þig, þekkja hvernig það hugsar, líður, gerir, finnur, tilfinningar og gjörðir. Svo er þetta líka”að gera menningu” alveg eins og “að vera kynferði” – að vera þvingaður til að ákveða fyrir sjálfan sig á þeim tíma. Þegar fólk hittist með mismunandi (“menningar”) bakgrunn þá breytist eitthvað. Að hafna hvoru öðru vegna "menningar- aðgerða" eða að skilgreina hvert annað eins og meðlimum ákveðinna "menningu" merkir að reisa þá menningu andlega, tilfinningalega og jafnvel verulega.

Áhersla á mismunandi menningu í minningarvinnu

Helstu áherslur:

Útskýra hvað er mér óþekkt – til að fá betri skilning á því sem ég þekki ekki.

Að kynnast og læra að meta mína hæfileika og hæfni með því að búa í öðrum menningarheimi. Það er eru mismunandi kröfur í menningarheimum. Það að lifa í margmenningarheimi fær einstaklinginn til að þróa andlegt jafnvægi og aukna hæfni til að taka ákvarðanir – auðveldara að túlka aðstæður og reynslu, til að ná betra jafnvægi í mismunandi aðstæðum.

Finna út hvernig reynsla innflytjenda hafði áhrif á mitt líf eða líf fólksins í kringum mig: finna út hvers maður þarfnast til að fá stjórn á daglegu lífi í óþekktu umhverfi og hvað þarf til að aðlagast nýju umhverfi, með nýjum væntingum og kröfum.

Örva og þróa samskipti á milli fólks frá mismunandi menningarheimum – mynda “sameiginlega þriðja” – “gera menningu” í gegnum margmenningaleg samskipti.

Margmenningarlegar endurminningar leiða að gæða samskiptastundum sem geta breytt hugarfari. Mikilvægt er að leggja áherslu á slíkar stundir og að samþykkja að þrátt fyrir mismunandi menningarheima, kyn eða aldur þá eru mannverur ígrunninn með sögu tilfinningalegu þarfir og viðbrögð. Margmenningarleg hugsun upprætir ekki mismunun heldur skapar sameiginlegan skilning. Það hugarfar að mannverur séu “mjög svipaðar” skapar mismunandi skilning og hugleiðingar um sjálfan sig og annarra manna hegðun en það að mannverur séu “frekar öðruvísi”. Markmið TBW er að stuðla að samskiptum, skapa sameiginlegan skilning og lædróm, örva víðtæk samskpti á milli þátttakenda með mismunandi bakgrunn í samskiptahegðun. TBW hjálpar okkur með tjáningu, uppgötva og deila endurminningum, skapa samskipti við hvort annað sem hjálpar okkur að skila sjálfstæði og mismun með fullri virðingu og skilning. TBW tekur tillit til einstaklingsins og að hans upplifun sé einstök.

Það hjálpar okkur að komast yfir misskilning og alhæfingar sem eru um fólk. Það að nota TBW samskipti er að fá skilining á annarra manna reynslu og upplifun. Margmenningarleg samskipti er hægt að æfa og bæta, það eykur sjálfstraust einstaklingsins og á sama tíma örvar styrkleika og forvitni.

Fræðileg kynning á stafrænum viðtölum - MEMORO

Skilgreining á frásögnum eins og við skiljum það í dag, var fyrst notað af bandaríska Winslow C. Watson 20. október 1863 í Montpellier: hugtakið (nánar tiltekið “Notkun á heimildum frásagna”). Hér er átt við viðbót á hefðbundnum heimildum, oftast notað af sagnfræðingum til rannsóknar, munnlegar heimildir eða þátttakendur í fortíðinni eru skoðaðir.

Þessar tilteknu aðgerðir sýna muninn á milli munnlegra frásagna og munnlegra hefða. Munnlegar hefðir vísa til kerfis á dreifingu, endurtekningu eða endurvinnslu á menningarlegum arfi hjá hópi af fólki, án þess að nota skriflegar heimildir; munnarlegar heimildir eru sögusagnir einstaklinga: eða í öðrum orðum nákvæm frásögn á minningum þátttakenda í fortíðinni.

Viðtalið sjálft er værkfæri fyrir munnlegar frásagnir, samtal milli tveggja eða fleiri, og með það einkenni að það er einn sem tekur viðtalið og spyr spurninga til að safna saman upplýsingum. Það er ljóst að þetta samtal ýtir undur samband á milli þess sem tekur viðtalið og sá sem svarar spurningunum, samband sem skiptir miklu máli í hvort þetta sé farsælt viðtal eða ekki.

Viðtalið gerir það kleift að hægt sé að safna mikilvægum upplýsingum, ef það er farið eftir þessum leiðbeiningum. Núverandi tækni er of flókin til að segja frá í stuttri lýsingu og það eru sterk tengsl á milli einbeitingar, samkennd og reynslu þessa sem tekur viðtalið. Almennt þá skal muna að viðtalið sjálft stendur fyrir sambandið frekar en persónurnar sjálfar, hlutir eða gögnin.

Mikilvægt atriði til umhugsunar er að fyrir upptöku á viðtalinu þá sé búið að kynna fyrir fólkinu tilgang og framkvæmd, farið er yfir spurningar svo það skapist traust á milli aðila. Þessi atriði mega ekki koma á óvart eða fara í taugarnar á þeim sem er verið að taka viðtalið við. Stundum er óþarfi að vera með sérstakar spurningar en frekar vera með efni sem spurt er úti í, biðja fólk um að segja frá.

Orðið viðtal vísar í tal við annan, yfirleitt í gegnum spurningar. Þessi þáttur stendur fyrir jákvæða og neikvæða hlið af rannsókninni: skilningur á því að allt gæti skilist ef þú spyrð réttrar spurningar og á sama tíma eru spurningarnar tengdar praktískum og aðferðafræðilegum vandamálum. Sama gildir með spurninguna sjálfa, hún einkennist og verður undir áhrifum af eðli sambandsins og það er ljóst að hver spurning verður einnig að svarinu.

Hér er texti á ensku til nánari lýsingar um viðtalstæknina:

The interview represents the crucial moment characterised by the conflict of two worlds, each one is observing and is observed at the same time; that quid that will arise through our work is only achieved through the dialectic encounter of two personalities, the observer and the observed, and through the intellectual creation deriving from it; and if some types of data collection – for instance statistical, quantitative – the observer may “disappear” acting as a zoom lens, an indifferent recorder, during face-to-face interviews it is, first of all, necessary to ask questions; already in the definition of the question the interviewer undoubtedly expresses himself/herself, the involvement is already deep. The interviewer should free him/herself from ancestral, limiting (even if invisible) burdens. As long as the researcher moves forward his/her inquiry, even if strictly “objective” in his/her intention, while remaining basically stranger to the field of observation, he/she doesn’t reduce his/her prejudices: the emotional sympathy may be enough if he/she doesn’t succeed in being deeply involved in the essence of the research.

Therefore the communication should be based on the mutual willingness to listen to each other: the interviewer should be open to receive the memories that the testimony is willing to share, respecting him or her, while at the same time the witness should be willing to tell thus enabling the developing of a bridge between them, a bridge enabling an effective transmission of knowledge. Therefore in certain cases, when the communication is easily established, it is possible to collect intimate and personal memories, often hidden or inaccessible to the wider audience. It is the case of histories told by women, often “invisible” to official history, but deeply interesting thanks to their ability to describe a whole world which was there and, somehow, supported the “official” world.

The most important element is constituted by the richness and liveliness in details that may arise from an oral testimony. It’s a colour vision: a variety of different types of individuals, of characteristics, of episodes that help to understand better how rich in conflicts and also in passionate personal tragedies was the history lived by mankind.

The interview offers the possibility to widen the number of subjective, memory-based and documentary historical sources – in comparison to historiographical customs. In this sense it is possible to highlight a sort of “democratisation” of this kind source, characterised by the increasing value in terms of historiography of elements that previously couldn’t access this category. The historiographical practice used to generally refer to “practitioners”, and to their attitudes and approaches well-established in traditions.

This aspect is particularly relevant in relation to some historiographical fields and themes. As a matter of fact oral sources may be exploited for a variety of topics, such as the history of individuals, of families, of work, of political movements, of local communities, but also of specific events/episodes (wars, economic crisis, environmental disasters). Therefore these sources are not limited to a specific theme but they confirm their nature of actual historical source.

History is made up of both documents and testimonies. The oral source represents an important and complex tool of historical analysis, and it is able to enrich the official history through contents and meanings, thus providing a wider and more detailed perspective of what actually happened. The interview, both the written text, the tape, the hard-disk or any other technical device recording and preserving memories actually represent historical documents, testimonies that, if available, may be used by historians.

This kind of documents or testimonies is characterised by the same textual or philological problems concerning any other type of document or historical testimony. The general principle, the basis of the historical work – as of any other scientific work – is that all documents, testimonies etc. should be accepted evaluating their authenticity and reliability.

Memoro myndbandsviðtal

Menningarstofnunin Banca della Memoria Onlus var stofnuð í júní 2009, þar var Memoro – alþjóðlegi minningarbankinn þróaður, heimasíðan stofnuð, skilgreiningar af verkefninu og deiling á minningum, reynslu og lífssögum fólks sem fætt var fyrir 1950. Minningum er safnað saman á mynd- eða hljóðbrotum í viðtalsformi. Í viðtalinu eru fólki frjálst að segja frá því sem skiptir það máli og hefur þýðingu fyrir það, frásagnir sem fólk vill ekki að gleymist og að næsta kynslóð heyri. Ákveðið var að nota mynd- og hljóðtækni: myndin er verkfæri sem tekur upp skilaboðin. Rödd, andlit og svipbrigði er mikilvægt fyrir sögu einstaklingsins. Hljóðupptökur segir söguna, tekur upp röddina og mikilvægar minningar. Það er auðveldara að taka upp á hljóðband en myndband, hægt að taka upp á símanum sínum.

Við völdum internetið sem okkar verkfæri til að deila minningunum, sem gerir aðgengi að efni auðvelt. Internetið gefur þann möguleika að allir sem hafa aðgang að tölvu geta tekið þátt bæði með því að senda inn viðtal og einnig til að horfa á myndbönd. Einnig fáum við yngri kynslóðina auðveldara til liðs við okkur þegar við notum internetið: það eru sú kynslóð sem nýtur góðs af minningunum og sú kynslóð á eftir að varðveita minningarnar.

Memoro – Minningarbankinn hefur það að markmiði að varðveita á rafrænan hátt sögur sem afar sögðu frændum sínum. Og meira en það: Memoro – Minningarbankinn hefur einnig það markmið að þróa efni, upfæra, senda fréttabréf og vera á samfélagsmiðlum, sýna myndbönd og skipuleggja þjálfunarverkefni.

Mikilvægt er að nefna það markmið sem er að fá stærri markhóp til að taka þátt í að safna saman minningum, veitir einstaklingnum möguleika á að taka þátt í sögulegri þróun. Það er hægt að hlaða auðveldlega inn á heimasíðu Memoro.

Einnig hægt að setja inn myndbönd, myndir og persónulegar upplýsingar með stuttri lýsingu á einstaklingnum sem er tekið viðtal við.

Sjá nánari upplýsingar á heimasíðu Memoro – www.memoro.org

Previous Chapter

Next Chapter

Table of Content

Starfshættir

AUDIO-PSYCHO-PHONOLOGY (APP)

Tilfelli og reynsla

APP aðferðin var kynnt á námskeið EU (Brussel, júní 2014, www.euro-idea.eu) fyrir starfsfólki meðeiganda INNOMEC (þátttakendum og öðrum) og að auki á öðrum námskeiðum og í teymisvinnu í sumum löndum (Litháen, april 2015; Ítalía, maí 2015 í Vicenza október 2015 í Róm), kynnt af sérfræðingnum Dr Diego Taccuso.

APP var aðlagað verkefninu eins og hér er lýst:

Starfsmönnum var sagt að nota LIT aðeins með þessum þremur stillingum: Motor, til að örva líkamsvitund og hreyfingu; Recharge to örva sköpun og minnka stress og kvíða; Focus til að bæta einbeitingu, minni og tungumálahæfni.

Starfsmönnum var kennt að nota tónlist (Mozart eða Folks songs) eða hljóð úr náttúrunni (fuglasöngur, rigningarhljóð, öldunið) sem var filterað af einum að þessu fyrrnefndu stillingum. Hlusta átti á tónlistina í 30 mín daglega í 15 daga.

Það er mikilvægt að venjulega er APP þjálfun í 28 daga en í þessari rannsókn eru búið að minnka tímann í 7 og hálfan klukkutíma; að þessu verður að huga í lokaniðurstöðum.

Aðalrannsóknin með yngri og eldri þátttakendum fór fram:

Vicenza (Ítalía), þar sem StudioCentroVeneto fékk í samstarf með sér þrjá staði: Oasi Foundation (San Bonifacio hjúkrunarheimili með 6 íbúum); Cooperative La Goccia (Dagdvöl fyrir aldraða í Nove þar sem fer fram tómstundar og félagsstarf fyrir fók sem er að hluta til sjálfbjarga en með vitræna skerðingu, Alzheimer, Parkinson og fleira og þar tóku þátt 14 manns); stofnunin ASTER TRE, sem er fyrir yngri.

Brussel (Belgía), Maison des Femmes de Schaerbeek sem er opin stofnun fyrir allar kynslóðir þar sem hægt era ð taka þátt í mismunandi athöfnum eða verkefnum (list, sýningar, hópastarf og fleira) og hér fork verkefni Euro Idea fram með APP, TBW og MEMORO fyrir eldri borgara og yngri innflytjendur sem voru konur.

Aðferðin fólst í:

Hlustun með heyrnatól á tónlist með Mozart sem er filterað og ekki-filterað á milli 1000 and 3000hz (sem svarar til tónlistana á tungumálinu).

Viðeigandi langur hlustunartími.

Frásögn (að eigin vilja) þáttakenda af upplifuninni undir hlustun þar sem tekið er tillit til hvíldar, aflsöppun, vellíðan og þreytu.

Minningar sem komu á yfirborðið undir hlustuninni.

Eftir þessa einstaklingsvinnu þá var hópavinna.

Eftir hlustun máttu þáttakendur teikna.

Reykjavík (Ísland), á Hrafnistu, þá var APP fyrir öllum þeim sem voru í dagþjálfuninni. Við notuðum iPad sem var með APP appinu LIT og þar gátu þátttakendur nota appið daglega í hvíldartímanum eftir hádegismatinn. Það voru um 4-5 manns sem notuðu appið daglega. Hver og einn í 30 mínútur 2-4 sinnum í viku. Þátttakendur voru jákvæðir og fannst að hlustunin skerpti á hugsuninni og bætti einbeitinguna, þetta var hressandi og þessar 30 mínútur var jákvæður hvíldartími án þess þó að sofna. Eftir tilraunartímabilið þá héldum við áfram á nota APP allt sumarið.

Litháen - Vilníus, Mykolas Romeris University 11 starfsmenn í félagsþjónustu sem voru við vinnu í félagsþjónustunni í Vilnius fengu 8 tíma námskeið þann 23.apríl 2015. Annar hópur af nemum var hópur frá “Social Work Bachelor Degree Programme” þriðja árs nemar sem voru í verknámi á stofnunum í öldrunargeiranum. Þátttakendur upplifðu ánægju og örvun við að nota aðferðina og þetta jók kunnáttu þeirra á kenningunum og hvernig hægt er að nota aðferðina.

Veikir punktar

Við notkun á þessari aðferð þarf þjálfað starfsfólk.

Niðurstöður úr rannsókn eru háðar því að það séu tæki og tól til staðar: höfuðtól og hátalarar. Tækin verða að vera í góðu lagi og góðum gæðum.

Ef nota eigi hátalara þá er staðsetning á þeim í herberginu mikilvæg, þetta þýðir að umhverfið verður að vera aðlagað og skipulagt eftir þörfum aðferðarinnar.

Bestu niðurstöður nást aðeins ef aðferðin er notuð reglulega.

Í byrjun geta þátttakendur verið efins um að taka þátt því þeir eru ekki með fullan skilning á skynfærunum. Það þarf að útskýra og fræða þátttakendum um athöfnina svo þeir vilji taka þátt.

Frá sjónarmiði félagsmótunar þá sýndu sumir þátttatekundur enga sérstaka breytingu.

Það kom fram í tilrauninni að það er nauðsynlegt að hafa breitt úrval af tónlist.

Sterkir punktar

Milli kynslóðaþátturinn hafði mest jákvæð áfhrif á hlustuarferilinn og munnlega samskiptafærni.

Þjálfunin leiddi til aukinnar skynjunar og aðgreiningu á hljóðum, einnig bættingu á nokkrum vitsmunalegum skynjunum svo sem minni, einbeitingu og athygli.

Þjálfunin hafði jákvæð áfhrif á samskiptahæfileika: aukin samskipti átti sér stað hjá meira hluta þátttakenda, sérstaklega í gegnum skapandi störf eins og listmálun.

Hlutinn “Focus” hafið jákvæð áfhrif á samskiptahæfnina.

Þjálfunin hafði jákvæð áhrif á hreyfifærni allra þátttakenda; þegar sjúkraþjálfun fór fram þá var hlustað á “Motor” stundum í klukkutíma, í staðinn fyrir 25-30 mínútur. Jafnvel þátttakendur með Parkinson sjúkdóminn sýndu aukna hreyfifærnu og getu.

Allir þátttakendur sýndu mikinn áhuga, jafnvægi og jákvætt hugarfari þegar á þjálfun stóð. Þeir töluðu um aðferðina við báða starfsmennina og gáfu jákvæða svörun.

Sumir þátttakendur upplifðu bætingu á heyrn og óskuð sér að þetta myndi einnig virka á sjónina.

Það var bæting á verklegum athöfnum þegar gerðar voru hlustunaræfingar.

Starfsmennirnir voru ánægðir með APP aðferðina (LIT appið), og fannst það bæði vera ódýrt og auðvelt í notkun, og það gæfi frá sér bætingu í hug og líkama við notkun á aðferðinni.

Á heildina litið þá var upplifunin á stöðunum mjög jákvæð. Æfingarnar voru afslappandi og höfðu róandi áhrif.

Athugasemdir þegar þjálfunin átti sér stað:

Þátttakandi á fjórða degi tilraunarinnar þurfði ekki róandi meðferð sem hann hafði fengið dagslega áður.

Þátttakandi með þunglyndi sýndi aðferðinni sérstakan áhuga. Þegar tilraunin átti sér stað þá byrjaði eiginmaður þátttakandans á sömu Dagdvöl og það var haldið að myndi veita henna truflu, svo var ekki og hún sýndi mikla ró og jákvætt viðhorf.

Myndbandleiðbeiningar fyrir APP aðferðina

TRANSCULTURAL BIOGRAPHY WORK (TBW)

Tilfelli og reynsla

TBW aðferðin var kynnt á námskeiði EU sem var þjálfun fyrir starfsfólk hjá sameigundum (starfsmenn og aðrir) og var framfylgt í eftirfarandi tilraunaverkefnum:

Austurríki – Graz. Teymi með 2 þjálfurum, Andrea Gaal og Elisabeth Schrattner, sem unnu saman í hópaþjálfun með notendum dagdvalar og öðrum stöðum, þar sem unnið var að því að finna áhugasvið eldri borgara.Þær notuðu skapandi aðferðir til að virkja eldri borgarana. Mikilvægur þáttur í hópastarfinu var TBW aðferðin. Hún var notuð almennt til að deila minningum, taka þær upp og gera þær tilgækar sem viðtöl. Í allt tóku þátt 61 einstaklingur í 5 hópum (12 skipti) og einnig í einstaklings athöfnum. 37 af þeim tóku þátt tvisvar sinnum.

Belgía – Brussel, Maison des Femmes de Schaerbeeck er opin stofnun fyrir alla aldurshópa þar sem lagt er áherslu á tómstundir (list, sýningar, hópastarf og fleira) og þar fór fram tilraunaverkefni Euro Idea, einnig voru (APP og MEMORO) notað fyrir eldri borgara og yngri kvenkyns innflytjendur. Euro Idea kynnti TBW aðferðina emð því að nota landakort, póstkort, ljósmyndir, hluti sem voru tengdir minningum og síðast en ekki síst myndirnar sem þátttakendur bjuggu til þegar þeir voru í hlustunarfasanum (APP)

Ísland – Reykjavík, Hrafnista aðlagði TBW í þeirra eigin minningarvinnu sem er kölluð Lífssaga. Við vorum byrjuð að nota Lífssöguna á hjúkrunarheimilinu sérstaklega fyrir þá sem eru með vitræna skerðingu. Við byrjuðum á því að kynna Lífssöguna fyrir dagþjálfuninni. Starfsmaður dagþjálfunar, Guðmunda, kynnti aðferðina fyrir um það bil 25 manns þátttakendum. Dagþjálfunin gefur öllum þeim sem eru í dagþjálfun bækling um hvernig þeir eia að gera sína eigin Lífssögu, hvaða spurning eru góðar að nota og hverjir eru möguleikarnir. Flestir af þátttakendunum oru jákvæðir og viljdu byrja heim a með fjölskyldunni sinni og öðrum fannst þetta áhugavert en ekki á þessari stundu. Okkar markmið var að þegar einstaklingar flytja á öldrunarheimili þá eru þeir búnir að gera sína eigin Lífssögu sem þeir geta kynnt fyrir starfsmönnum. Þetta hentar mjög vel sérstaklega þeim sem eru með vitræna skerðingu.

Ítalía - Palermo (Sikiley): TBW var aðallega notað af sérfræðingum og starfsmönnum á eldri hjúkrunarheimli sem lagði grunn fyrir undirbúning á MEMORO viðtölunum. 13 þátttakendur sem tóku þátt í minningarvinnunni og minningaræfingunum sem tengdar voru hverdagslífinu: trúmálum, mat og drykk, lífið í gamla daga í Palermo, atvinna (póstkort notuð til hjálpar og einnig listaverk eftir uppákomunum í Saint Joseph).

Litháen – Vilníus, september 2014 og febrúar 2015 – TBW aðferðin (markmi, innihald og ferli) kynnt fyrir hóp af þriðja árs nemum Mykolas Romeris University (26 litháar og 13 af öðrum uppruna). Námskeiðið gekk vel; þátttakendur deildu reynslu og tilfinningum, tóku virkan þátt í öllum verkefnum. Allir í hópunum lögðu áhersu á að þetta gaf af sér aukið sjálfstraust og áherslu á eigin styrklega. Meðan minningarvinnan fór fram, sérstaklega í hópastarfinu, þá jókst bjartsýni og orka hjá þátttakendum. Þetta eflir starfsmenn í að skapa eigin framtíð og setja sér markmið.

Veikleikar

Það getur truflað þátttakendur að fara í ný herbergi og kynnast nýju fólki. Sjálfsmeðvitund kemur með kunnuglegu umhverfi, þar sem hægt er að einbeita sér að því sem maður er spurður: háhersla á þeirra sögur, árhersla á innri sambönd.

Starfsmenn og tengiliðir innan stofnunarinnar verða að vera vel upplýstir. Eldra fólk hefur mikið traust til starfsfólks í aðhlynningu. Það getur verið erfitt fyrir nýja leiðbeinendur að bjóða upp á nýjar leiðir fyrir þátttakendur þegar það er ekki búið að skapast traust á milli þeirra.

Aðaláhyggjuefnið varðandi TBW aðferðinni og tækninni er þegar upp koma minningar um erfiðar og óþægilegar minningar um reynslu eða hræðslu. Það getur verið erfitt að halda stjórn á þeim aðstæðum.

TBW aðferðin inniheldur mikla tækni varaðndi reynslu sjálfsævisagna og persónulegar upplýsingar. Það er mikilvægt að það sé þagnarskylda í hópnum og hjá starfsfmönnum.

Upplýsingaflæði í TBW námskeiði er nauðsynlegt og að þjálfarar taki tíma til að útskýra tilganginn með TBW aðferðinni, fá fólk til að vera afslappað og leyfa þeim að prófa sig áfram með TBW tæknina.

Styrkleikar

Örvar samskipti. Samskipti á milli þátttakenda verða þýðingarmeiri og flóknari og þátttakendur deila meiru frá sínu persónulega lífi.

Þetta leiðir til endurreisn félagsmótunar sem er byggð á viðurkenningu og samþykki hvers og eins.

Þetta eykur sjálfstraust þátttakenda.

Yngri þátttakendur sýndu TBW mikinn áhuga og sér í lagi reynslu eldri þátttakenda.

Margmenningarleg hlið í minningarvinnunni vekur áhuga annara og örvar forvitni í hópnum, það verður eykur sameiginlegan lærdóm hópsins.

Viðtölin leiddu aðallega til reynslusögum um veikindi.

“Kærar þakkir og vertu velkominn aftur!“; Þátttakendur voru ánægðir með heimsóknina af starfsmönnum, þar sem hún fór fram í þeirra eigin umhverfi og þeir gáðu upplifað sig sem gestgjafi.

Þátttakendur geta horft tilbaka á mikilvæga atburði í lífi þeirra með nálgun TBW og þekkt aðstæður þar sem þeir hafa lært, byggt á eða uppnáð nýrri hæfni.

TBW hjálpar til að við að vera hluti af einhverju og að búa saman í stærra samhengi.

Leiðbeinendur og nemar samþykkja þessa aðferð og finnst hún nytsamlega í vinnu og í námi.

Starfsmenn og nemar lærðu nýja hæfni og jákvæða reynslu við að nota aðferðina.

Verkfærin sem voru notuð vöktu áhuga hjá leiðbeinendum og sérfræðingum sem unni með eldri borgurum, svo það var auðvelt að kynna fyrir þeim aðferðina og setja þau inn í hlutina.

Skjólstæðingar, aðallega þeir sem voru í dagdvölinni, gátu fengið aðstandur til liðs við sig og ef til vill gera saman minningarbók um þeirra líf.

STAFRÆN VIÐTÖL (MEMORO)

Tilfelli og reynsla

Memoro aðferðin var kynnt á námskeiði EU fyrir starfsfólk meðeiganda verkefnisins (starfsfólki og öðrum) og það var farið nánar í aðferðina í eftirfarandi tilraunaverkefnum:

Austurríki - Graz: 61 eldri borgari tók þátt í 5 tilraunaverkefnum (12 skipti) og einstaklingsverkefni í eigin heimili. 37 af þeim tóku þátt tvisvar sinnum, 29 af þeim samþykktu að viðtölin væru tekin upp á mynd eða hljóðbandi. Yngsti þátttakandinn var fæddur 1949 og elsti 1919. Niðurstöður má einnig sjá á austurrísku síðu Memoro: http://www.memoro.org/at-at/

Belgía - Brussel, til að útvega efni fyrir minningarbankann þá tók Euro-Idea viðtal við listamanninn, Mrs. Francine Somers og gerði með henna 3 myndbönd. Mrs. Somers vildi gjarnan deila sínum minningum og reynslusögum, sem henni fannst nauðsynlegt að næsta kynslóð myndi heyra.

Ísland - Reykjavík, Hrafnista - Memoro viðtölin voru skipulögð af Oddi Albertssyni og fóru fram í dagþjálfun heimilisins. Oddur kynnti verkefnið fyrir þátttakendum í samkomusal heimilisins. Um það bil 15 manns tóku þátt og það voru einnig umræður og fólk deildi minningum um gamla tíma. Seinna þá kom Oddur með tvo gagnfræðiskólanema sem tóku viðtal við 3 þátttakendur sem voru í dagþjálfuninni.

Ítalía - Palermo (Sikiley) við fengum 10 sjálfboðaliða með okkur í að taka viðtöl á myndband, einnig starfsmenn á hjúkrunarheimilinu og þar var fólk jákvætt að deila minningum og sögum. Sögurnar voru aðallega úr daglegu lífi: eignast barn, seinni heimstyrjöldin, fara af heiman í fyrsta skipti og margt fleira.

Ítalía - Vicenza (Veneto), StudioCentroVeneto fékk til liðs við sig stofnuna OASI og ASTER TRE Association, þar sem fór fram vinnustofa með Memoro sérfræðingi og þátttakendur voru um 30. Fondazione OASI gaf leyfi fyrir að 3 af þeirra heimilum tæku þátt í MEMORO aðferðinni: Soave, San Bonifacio, Gazzo Veronese. Það var rætt um fyrstu árin í skóla, fyrsta vinnan, brúðkaup og margt fleira. Þetta fer ennþá fram í Fondazione OASI; og við viljum sérstaklega þakka innlegg og þátttöku frá Consulta Anziani of Vicenza Municipality og IPAB Vicenza, og annara öldrunarheimila sem tóku þátt – “Isituto Salvi” – þar voru 3 myndböndsviðtöl tekin upp og sett á heimasíðu Memoro. Innihaldið var aðallega hlutverk fótbolta í lífi eldri borgara.

Litháen – Vilníus – Memoro aðferðin (markmið, innihald og ferli) var kynnt fyrir þriðja árs nemum við Háskólann í Mykolos Romeris. Nemarnir tóku í byrjun viðtöl við hvort annað og fundu að það var erfitt að gera slíkt. Nemarnir fengu það verkefni að taka eitt viðtal við eldri borgara sem býr á öldrunarheimil. Sérstök áhersla var lögð á góð gæði í tilraunaverkefninu og það var gert með því að gæðaaðferðir voru kynntar fyrir nemum, upplýsingamiðlun við nema eftir að viðtal fór fram (feedback), þjónustukönnun í skólanum meðal þeirra sem tóku viðtal, umræður í hópum, leiðbeiningar frá Memoro og margt fleira.

Veikleikar

Ungir sjálfboðaliðar, yfirleitt alltaf nemar við háskólann, vildu taka þátt í þessu tilraunaverkefni.

Fólk sem býr heima eru krítískir fyrir því að taka þátt í myndbandi eða það sé sett á internetið og fólk álítur það hættulegt.

Mikilvægur þáttur eru tæknibúnaður og sérstaklega hátalararar. Hljóðvandamál var áberandi mikið við fyrstu viðölin.

Þegar tekið er upp viðtal þegar aðrir þátttakendur eru tilstaðar er nauðsynlegt að hafa skilti þar sem skrifað er á “vinsamlegast truflið ekki – viðtal í gangi” Starfsfólk var beðið um að sleppa því að bjóða mat og drykk þegar á viðtalinu stóð. Allir þátttakendur verða að gera sér grein fyrir því að það má ekki tala meðan upptaka fer fram.

Yfirmenn stofnana hefðu getað stoppað Memoro viðtölin vegna einkalífs einstaklingsins, sérstaklega vegna aðstandenda eldri bogarans út af myndbandsþáttarins.

Fyrir suma nema var það erfitt að fá fólk til að taka þátt í myndbandsviðtalinu.

Sumum nemum fannst erfitt að finna við tæknina, búa til myndband og þetta var þeirra fyrsta reynsla af slíku.

Út af því að þetta var fyrsta reynsla fyrir flesta nemana, þá voru gæði viðtalana ekki nógu góð (stundum vantaði hljóð, stundum of há hljóð og margt fleira).

Uppástungur fyrir framtíðina: meiri tíma fyrir undirbúning á tæknilegu og hvernig á að taka upp viðtal; kenna og þjálfa nemum í að taka viðtal og sýna samkennd og hvernig á að biðja fólk að taka þátt í viðtalinu.

Leggja áherslu á betri hljóðgæðum í viðtalinu.

Tengiliður hins aldraða verður að vera vel upplýstur. Hinn aldraði hefur mikið traust til tengiliðsins. Það getur verið erfitt fyrir nýjan starfsmanna að koma með nýja hluti þegar það er ekki búið að skapast sameiginlegt traust á milli þeirra.

Fólk er hrætt við myndavélina og er óöruggt. Það vill ekki sýnast “vitlaust” og skilja oft ekki hvernig internetið virkar. Einnig er hræðsla varðandi hvernig er notað.

Styrkleikar

Viðtalið leiðir oft að sér óskir og vandamál sem hægt er að mæla. Slíkar mælingar bæta lífsgæði.

Oft sagt: “já auðvitað, þetta vita börnin mín” Sjaldan sagt: “hver vill nú heyra um þetta”, “ég vil nú ekki vera byrði á aðra með því að tala um þetta”, “enginn vill heyra um þetta” Aldrei sagt: “ég verð að segja þér eitthvað sem ég hef engum sagt. (en alls ekki fyrir framan myndavélina)” – þátttakendur vildu segja f´ra atburðum sem þeir hefur ekki sagt frá.

Það voru jákvæð viðbrögð við myndböndunum. Starfsfólk sagði að það var sérstaklega hjá ættingjum sem voru mjög ánægðir með að minningar ættvina þeirra voru teknar upp.

Tengslamyndnunin sem varð tilstaðar í þessu MEMORO verkefni getur leitt að sér meiri samvinnu í framtíðinni í öðrum verkefnum.

Þegar eldra fólk er sett fyrir framan myndavél þá getur það oft komið á óvart og það hefur mikinn áhuga á að segja sína sögu.

Þrátt fyrir tæknileg vandamál þá voru öll viðtöl hjá nemum kláruð.

Svörun við þessari reynslu var jákvæð. Þau gátu sagt frá mörgum áhugaverðum hlutum úr æsku sinni og lífi sínu. Þeim fannst þessi reynsla vera jákvæð og þau voru stolt af útkomunni.

Previous Chapter

Next Chapter

Table of Content

Niðurstaða og frekari aðgerðir

Við viljum hérmeð deila mati okkar á þessum aðferðum og veita ykkur fleiri hugmyndir hvernig hægt sé að nota þessar aðferðir á stofnunum og öðrum stöðum. Við vonum að þetta hafi vakið áhuga ykkar og að þið viljið hafa meiri samskipti við INNOMEC meðeigendurna og sérfræðinga.

Aðalniðurstöður sem náðust í þessu verkefni eru eftirfarandi:

Bæting á munnlegum samskiptum hjá hinum aldraða og að það minnkaði félagslega einangrun, aukið sjálfstraust hjá hinum aldraða og meiri virðing fyrir hvort öðru í hópunum.

Blöndun á kynslóðum hefur haft mikið vægi hjá tveimur týpum af þátttakenddum, blöndun á kynslóðum hafði það í för með sér ný þekking öðlaðist hjá yngri þátttakendum og staðfesting á mikilvægi lífsreynslu öðlaðist hjá eldri þátttakendum, sem breikkaði félagslíf þeirra.

Báðir aðilar (kynslóðir) nutu góðs af samskiptunum, einnig góð áhrif hjá sveitafélögum. Einn neminn sagði: „þetta var góð sameiginleg reynsla fyrir okkur bæði – eldri og yngri kynslóðir“.

Það var auðveldara að ræða saman í afslöppuðu umhverfi, um minningar sérstaklega þær sem voru sársaukafullar. Þetta á einnig við um minningar sem voru gleymdar og grafnar.

Oft þá þekkir eldra fólk ekki, þó svo að það hittist daglega. Stýrðar hópaumræðu voru mjög hjálplegar til að kynna fólk og hefja samskipti.

Að deila minningum getur verið uppbyggjandi reynsla eins og í „Lífssagan“ og MEMORO. Þegar skjólstæðingar deila sögum sínum með öðrum þá geisla þeir eftir reynsluna og eru stoltir af sjálfum sér.

Frjá sjónarhorni sérfræðingsins, Antonella Dessi talmeinafræðingur, þá er þetta árangurinn af þessum þremur aðferðum:

Fyrir APP: virkja hluta heilans, hægri hluta – APP aðferðin er mjög áhrifarík í að virkja athyglisstöðina í heilanum og bætir vitræna skerðingu – Heyrn er starfsemi eyra, að hlusta er vitsmunaleg starfsemi – Hlustunaraðferðir sem APP mælir með vekur sálrænar hliðar sem fela það í sér að greina og veita tilfinningarlegar upplýsingar. Meðferðarleg áhrif: minnkar kvíða, gefur aukna orku, bætir hlustun, þróar athygli og minningar, eykur samskipti, sköpunargleði (hægra heilahvel).

Fyrir TBW: styrking persónunnar – Hvetur til að finna eigin lærdómsleiðir – Endursköpun á sjáfsmynd einstaklingsins – Minnkar kvíða sem hefur áhrif einstaklinginn og fjölskyldu hans- Eykur vellíðan – Örvar minningar og athygli - Örvar þátttöku hjá eldri borgaranum og hans aðstoðarfólki – Minnkar þörfina á umönnun – Hefur bein áhrif á einstaklinginn, virkjar athyglina sem er undirstaða minninga – Eykur þátttöku fjölskyldumeðlima – Mikil virkni í hópastarfi – Ávinningur á sál og líkama.

Fyrir MEMORO starfræn viðtöl eru grunnþættirnir: það eru sömu grunnþættir og í lífsögu nálguninni, meiri þátttaka hjá yngri aðilunum og starfsmönnum, virkjar starfsmenn til að finna nýjar leiðir í td tæknimálum og hvernig hægt er að deila reynslu.

Aðalniðurstöðurnar fyrir markhópinn okkar, þátttakendur, starfsmenn og nema eru eftirfarandi:

Starfsmenn eru áhugasamir um nýjar aðferðir sem geta bætt fagmennsku þeirra og tæknihæfni.

Starfsmenn gátu séð virkni þessara þriggja aðferða (APP, TWB og MEMORO) og niðurstöður úr vinnu með aðferðunum. Sem hefur leyft eldri skjólstæðingum að eiga meiri samskipti og einnig kynna fyrir þeim tækninýungar sem gerir þeim kleift að fylgjast betur með í samfélaginu.

Starfsmenn voru ánægðir með aðferðringar sem voru í boði. Vegna vöntunar á starfsfólki þá þurftu starfsmenn oft eða leggja aðaláhersluna á aðhlynningu og hjúkrun.

Starfsmenn í Austurríki sýndu mikið frumkvæði og vildu gera sinn eigin landshluta í MEMORO gagnagrunninum þar sem þeir geta sett inn hugmyndir af verkefnum og hópastarfi, og starfsmennirnir tveir sem stóðu fyrir tilraunaverkefni INNOMEC ætla að halda áfram að þróa og bæta við í framtíðinni.

Nemar í Litháen sögðu:

Þau nutu þess að hlusta á eldri borgarana og að vinna úr stafræna viðtalinu (mátu aðferðina sem gagnlega og skapandi).

Þau viðurkenndu að við upptöku á myndbandinu hafi hjálpað þeim til að virða eldri borgarana og þeirra persónuleika.

Þau lögðu áherslu á að samskiptahæfni, hlustun og að tala sé mjög mikilvægt í að skapa tengsl við eldri borgarana/frakvæmd á öldrunarfélagsstarfi.

Þau vildu gjarnan halda áfram vinnunni við að safna saman minningum og lífssögum með eldri borgurum.

Nýir starfsmenn uppgötvuðu nýja hæfni í: teymisvinnu; læra nýjar aðferðir; bæta sambönd á milli gesta á þeirra heimili.

Audio-Psycho-Phonology – APP er einnig hægt að veita sem einstaklingsmeðferð, ef þörf er á því. Ef eldri borgarar eru með Alzheimer eða mikla þá er meiri þörf á einstaklings meðferð. Þess var þó ekki þörf í þessu tilraunaverkefni.

Að prófa nýja hluti vekur forvitni hjá fólk, það er nauðsynlegt fyrir skjólstæðinga og starfsólk í daglegu lífi. Farðu út fyrir þægindarammann alveg sama á hvaða aldri þú ert!

Helstu niðurstöður varðandi sveitafélög eru eftirfarandi:

Það var vakin athygli á „life long learning“ – „Þú lærir svo lengi sem þú lifir“ prógramminu í þessu verkefni og hún kynnt fyrir nýjum tengiliðum, stofnunum og stefnumótandi aðilum í samfélaginu.

Mikilvægi fjölmenningarþáttarins og samskipti milli kynslóða, móta samstöðu aldraða og annarra og opnaði fyrir nýjar hugsanir í tengslum við nýjar upplýsingar og gögn sem hjálpa til við að taka ákvarðanir.

Viðkvæmni hjá sveitarfélögum, næsta stig í stofnununum er varðar velferð og félagsleg úrræði gáfu stuðning í sumum löndunum í INNOMEC. Þó verðum við að nefna einangrað tilfelli; einn framkvæmdarstjóri á öldrunarheimili lýsti því að hann efaðist um þörfina á fræðslu á öldrunarheimilum!

Okkar tillögur til að kynna aldurs-vænar nýjungar í fræðslu:

Það sem er mikilvægast til að tryggja víðtækustu áhrifin á aukinni fræðslu er að halda áfram í að miðla upplýsingum til viðeigandi stofnana, lokað eða opið, og hafa bein samskipti við pólitíska hópa sem geta breytt hlutum, á staðbundum og evrópskum vettvangi.

Standa frammi fyrir þeirri staðreynd að fjölgun eldri borgara og innflytjenda er komin til að vera, að milliverkun eins og þessi sé hægt að nota fyrir allar kynslóðir og margmenningarsamfélag.

Það er nauðsynlegt að tala um plön og hugtök á núverandi stundu. Umræður ættu að fara fram fyrir verkefnin og einnig með starfsmönnum og umönnunaraðilum. Þetta á einnig við um gögnin og aðferðirnar sem notaðar eru í verkefninu. Það gerir allt samstarf auðveldara.

Það er mikilvægt að starfsmenn og þjálfarar séu sveiganleg er varðar skipuag og aðferðir, taka tillit til aðstæðna hjá hverjum og einum, stærð hópsins og einstaklingsþarfa þátttakenda. Þetta þýðir að langvarandi nákvæm plön eða sérstakar væntingar og fyrirfram skipulagðar aðstæður eru ekki mögulegar.

Samkennd hjálpar okkar fólki við að slaka á og opna sig. Til dæmis ef fólk er kvíðið eða stressað í byrjun viðtalsins þá hverfur það oft þegar fólk finnur fyrir virðingu og það sé hlustað á það með áhuga og enginn sé að dæma eða greina.

Það er mælt með að aðstæður séu skoðaðar fyrir viðtal (lýsing, rými, hávaði, sérstakt herbergi fyrir upptöku á viðtalinu).

Það er betra að vinna í litlum 5 manna hópum.

Undirbúningur á þátttakendum er mjög mikilvægur fyrir verkefnið.

Vertu sveigjanlegur! Reyndu að bjóða upp á mismunandi og öðruvísi, allt eftir umhverfinu og þátttakendum.

Prófaðu og prófaðu svo aftur. Vertu raunsær í skipulagningunni.

Það að deilda reynslunni með öðrum evrópskum stofnunum leiðir af sér meiri skilning um þeirra eigin skipulag og fagmennstku, sem sýnir þá virkni á jafningjafræðslu og „læra með að gera“ aðferðinni.

Svona frumkvæði hvetur fólk áfram í umönnun og bætir gæði í þjónustunni.

Lagarammar, uppbygging stofnana, stefnur yfirvalda hafa auðvitað mikilvæg áhrif á kynningu á nýsköpunaraðferðum í öldrunargeiranum. Við verðum einnig að tilkynna að virðing fyrir réttindum starfsmanna er oft lítil. Vöntun á langtímaplani fyrir öldrunarþjónustuna hefur áhrif á vinnuumhverfi starfsmanna, stress og áhyggjur fyrir starfsmenn. Sem hluti af fræðslusamfélagnu verðum við að passa okkur á hættunni að verða ekki tapararnir í að bæta „umhverfið“ og aðstæður. Við ættum að taka til fyrirmyndar góðar starfsvenjur meðeiganda í verkefninu – Hrafnista á Íslandi. Það þarf heildræna hugsun í að bæta aðstæður til að geta boðið upp á hágæða umönnunarþjónustu. Til að gæta jafnræðis í allri Evrópu, þá hafa allir nóg að gera, og með uppástungum INNOMEC bjóðum við upp á okkar framlag sem við vonumst til að nýtist ykkur. Láttu okkur vita hvað þér finnst! [taktu þatt í könnun nr.5 á Innomec.eu]

Previous Chapter

Next Chapter

Table of Content

Heimildaskrá

Austurríki

Das Bundesministerium für Arbeit, Soziales und Konsumentenschutz hat daher in den letzten Jahren zur Umsetzung des lebenslangen Lernens für ältere Menschen vielfältige Aktivitäten in den Bereichen Grundlagenforschung, Erhebung von Good practice-Modellen, Information und durch die Förderung von Modellprojekten gesetzt. Die Ergebnisse stehen Ihnen als Download zur Verfügung: http://www.sozialministerium.at//site/Soziales/Seniorinnen_und_Senioren/Lebenslanges_Lernen/ (Stand 31. Oktober 2015)

Haring, Solveig/Bacher, Herta (2014): DIDAKTIK LEITFADEN für die Bildungsarbeit mit älter werdenden Frauen und Männern. BMASK. Online: http://www.sozialministerium.at//site/Soziales/Seniorinnen_und_Senioren/Lebenslanges_Lernen/ (Stand: 31. Oktober 2015)

Kolland, Franz (2007): Lernbedürfnisse und Lernarrangements von älteren Menschen. Endbericht. Wien.

Kolland, Franz (2009): Bibliographie zur Bildung im Alter / Geragogik. Online: http://www.bmask.gv.at/site/Soziales/Seniorinnen_und_Senioren/Lebenslanges_Lernen/ (Stand: 31. Oktober 2015).

Kolland, Franz (2015): Neue Kultur des Alterns. Forschungsergebnisse, Konzepte und kritischer Ausblick. Online: http://www.bmask.gv.at/site/Soziales/Seniorinnen_und_Senioren/Lebenslanges_Lernen/ (Stand: 31. Oktober 2015).

Ruhe, Hans Georg (2007): Methoden der Biographiearbeit. Lebensspuren entdecken und verstehen. 3. Aufl. Weinheim u.a.

Siebert, Horst: Bildung im Alter (2011) In: Magazin erwachsenenbildung.at. Das Fachmedium für Forschung, Praxis und Diskurs. Ausgabe 13, Beitrag 3. Online: http://erwachsenenbildung.at/magazin/archiv.php. (Stand 31. Oktober 2015)

Waxenegger, Andrea namens der Projektgruppe Lernen im späteren Lebensalter (Hg.) (2011): Lernen und Bildung im späteren Lebensalter. Leitlinien und Prioritäten 2020. Graz.

Belgía

The mismatch negativity (MMN) in basic research of central auditory processing: A review R. Näätänen, P. Paavilainen, T. Rinne, K. Alho Clinical Neurophysiology 118 (2007) 2544-2590, Elsevier

Plasticity and Signal Representation in the Auditory System, Jozef Syka, (Editor) Springer, 2003

Detection of change - Event-Related Potential and fMRI Findings, John Polich, (Editor) Springer, 2003

Perception-Based Data Processing in Acoustics

Application to Music Information Retrieval and Psychophysiology of Hearing, Bozena Kostek, (Editor) Springer, 2005

Auditory Signal Processing Physiology, PsycoAcoustics and Models, Daniel Pressnitzer, Alain de Cheveigné (Editors) Springer 2003

Cochlear Mechanics Introduction to Time Domain Analysis of the Nonlinear Cochlea, Hendrikus Duifhuis, (Editor) Springer, 2012

Perceptual Coherence: Hearing and Seeing, Stephen Handel, Oxford University Press, 2006

Psychoacoustics, Facts and Models, Hugo Fastl, Eberhard Zwicker, (Editor) Springer, 2007

Foundations in Evolutionary Cognitive Neuroscience, Steven M. Platek, Todd K. Shackelford (Editors) Cambridge University Press, 2009

Explaining the Brain, mechanism and the mosaic unity of neuroscience, Carl F. Craver, Clarendon Press - Oxford, 2007

L’Oreille et la voix, Alfred Tomatis, Éd. Robert Laffont, 1995

L’Oreille et le Language, Alfred Tomatis, Éd. Seuil, 1991

L’écoute c’est la vie, Patrick de la Roque, Éd. Juvence, 2007

Ísland

Kitwood, Tom (1997): Ný sýn á Heilabilun. JPV. Reykjavík.

Mörstad, Karen Sofie (1997): Karen – Í viðjum Alzheimers, þýdd af Bergþóru Skarphéðinsdóttur og Guðmundi Þorsteinssyni. FAAS. Reykjavík.

Svavarsdóttir, Anna Elín : Online: http://www.lifssaga.is(1.november 2015)

Verity, Jane (2008): Að endurvekja lífsneistann hjá fólki með heilabilun, þýdd af Ingibjörgu Pétursdóttur. FAAS. Reykjavík.

Ýmsar upplýsingar á heimasíður Hrafnistu: http://www.hrafnista.is (1.november 2015)

Ýmsar upplýsingar af heimasíðu Landlæknis Íslands: http://www.landlaeknir.is/tolfraedi-og-rannsoknir/ (1.november 2015)

Ýmsar upplýsingar af heimasíðu Velferðarráðuneytis Íslands: http://www.velferdarraduneyti.is/malaflokkar/malefni_aldradra/Almennt/nr/4417 (1.november 2015)

Ítalía

Transcultural Biography Work for Adult Education. A Manual. Authors and editors: the partners of Realize Grundtvig Multilateral Project 2010 of the Lifelong learning Programme (Italian, German, Lithuanian, Turkish and English), October 2012

L’assistenza agli anziani non-auto-sufficienti in Italia. 4° Rapporto. Tra crisi e ripartenza. Network for the non-self-sufficiency, Maggioli Editore, 2013

PASSI d’Argento (Progressi delle Aziende Sanitarie per la Salute in Italia) pilot project: towards a national surveillance system on population aged over 64. Istituto Superiore di Sanità, Edited by the Coordinating Technical Group of PASSI d’Argento and Paola Luzi 2013, ix, 211 p. Rapporti ISTISAN 13/9 (in Italian)

Senilità. L’arte di reinventarsi in un presente ormai dilatato. M. Fornarola, Ed. S.e.r.a.f.i.no srl, dicembre 2014

L’età adulta. Teorie dell’identità e pedagogie dello sviluppo. D. Demetrio, Ed. Carocci, giugno 2003

L’età adulta. Teorie dell’identità e pedagogie dello sviluppo. D. Demetrio, Ed. Carocci, giugno 2003

L’ultimo quaderno. José Saramago, Ed. Feltrinelli, aprile 2015

Litháen

Mikulionienė S. Socialinė gerontologija. Vilnius: Mykolo Romerio universiteto leidybos centras, 2011.

Mikulionienė S. Kartų dialogo ypatumai senėjančioje visuomenėje. Kartų knyga. Europos komisijos atstovybė Lietuvoje. Vilnius: Standartų spaustuvė, 2012. 24-43

Ministry of Social Welfare and Labour of the Republic of Lithuania. Social Map of Lithuania. Electronic issue, available at http://www.socialiniszemelapis.lt/index.php?451882645

Ministry of Social Welfare and Labour of the Republic of Lithuania. 2015. The Social Report 2014-2015. Vilnius. Electronic issue, available at http://www.socmin.lt/lt/socialinis-pranesimas.html

Statistics Lithuania, 2014. Elderly people in Lithuania. Vilnius. Electronic issue, available at https://osp.stat.gov.lt/en/statistikos-leidiniu-katalogas

Statistics Lithuania, 2014. Information on social services, 2013. Vilnius. (In Lithuanian) Electronic issue, available at https://osp.stat.gov.lt/en/statistikos-leidiniu-katalogas

Statistics Lithuania, 2014. Social protection in Lithuania, 2013. Vilnius. Electronic issue, available at https://osp.stat.gov.lt/en/statistikos-leidiniu-katalogas

Socialinė atmintis, minėjimai ir užmarštys. E. Krukauskienė, I. Šutinienë, I. Trinkūnienė, A. Vosyliūtė, Anelė, Vilnius 2003

Biografinis metodas: dvi teorinės metodologinės kryptys. S. Kraniauskienė, SOCIOLOGIJA. Mintis ir veiksmas. Klaipėdos universitetas, Socialinių tyrimų/sociologijos istorijos centras 3/4, pp. 78–90, 2000

Transcultural Biography Work for Adult Education. A Manual. Authors and editors: the partners of Realize Grundtvig Multilateral Project 2010 of the Lifelong learning Programme (Italian, German, Lithuanian, Turkish and English), October 2012

Mokymosi negalios: skirtingi teoriniai požiūriai ir psichologinės pagalbos būdai E. Rimkutė, M. Dovydaitienė PSICHOLOGIJA. 2011

Žemaitaitytė I., Mikulionienė S.; Dromantienė L. The possibilities and limitation of transcultural biography work: Lithuanian case // SHS Web of Conferences : proceedings : 4th international interdisciplinary scientific conference. Society. Health. Welfare : Riga, Latvia, November 22–23, 2012. Les Ulis Cedex : EDP Sciences, 2014, ISBN 9782759816392. Vol. 10 (2014), P. 1-6. [DOAJ] [M.kr. 07S]

Zemaitaityte I. Educational activities for older adults development in Lithuanian social care institutions. Society, integration, education : proceedings of the international scientific conference, 20015. Rezekne: Rêzeknes Augstskola. p. 300-307.

Evrópskar og alþjóðlegar tilvitnanir

Eurostat. 2014. EUROPOP2013. European Population Projections, base year 2013. Tratto da: http://ec.europa.eu/eurostat/data/database?node_code=proj [extracted on 2015.11.03]

Eurostat. 2015a. Life expectancy by age and sex [demo_mlexpec]. Retrieved from: http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do [extracted on 2015.11.03]

Eurostat. 2015b. Populationon 1 January by five years age group and sex [demo_pjangroup]. Available at http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do [extracted on 2015.11.03]

HelpAge International, 2013. Global AgeWatch Index 2013: Insight report, London. Retrieved from: http://www.helpage.org/global-agewatch/reports/global-agewatch-index-2013-insight-report-summary-and-methodology/

HelpAge International, 2015. Global AgeWatch Index 2015: Insight report, London. Retrieved from: http://www.helpage.org/global-agewatch/reports/global-agewatch-index-2015-insight-report-summary-and-methodology/

United Nations Population Fund (UNFPA), 2012. Ageing in the Twenty-First Century: A Celebration and a Challenge. New York, and HelpAge International, London. Retrieved from: http://www.unfpa.org/publications/ageing-twenty-first-century

World Health Organisation - What is an age-friendly world? It is a place that enables people of all ages to actively participate in community activities. […]: https://extranet.who.int/agefriendlyworld/

World Health Organisation – Report 2015: http://www.who.int/ageing/events/world-report-2015-launch/en/

WHO Global Network of Age-Friendly Cities and Communities – http://www.who.int/ageing/projects/age_friendly_cities_network/en/

Belfast Age Friendly - http://www.makinglifebettertogether.com/age-friendly/

Previous Chapter

Next Chapter

Table of Content

Samstarfsaðilar verkefnisins

Speha Fresia Cooperative Company (Project Coordinator, IT)

Speha Fresia er samvinnufélag sem vinnur á sviði fræðslu, vinnumálastefnu, þróun og félagsrannsóknum. Speha Fresia samþættir faglega reynslu sína við stórt net stofnana í ríkis- og einkageiranum. Fyrirtækið er með hæfni til að vinna að leiðsögn og þjálfun fyrir atvinnulausa og ómenntaða einstaklinga í Latium og Sikiley. Síðan 1996 hefur Speha Fresia nýtt sér tækifæri í Evrópu og í alþjóðlegu samstarfi þar sem lagt er áhersla á rannsóknir og þróun til að deila þekkingu og reynslu, þróa nýjar aðferðir og tæki, til að bæta þjónustu í nærumhverfinu.

inspire – Verein für Bildung und Management (AT)

Inspire er fyrirtæki sem ekki er rekið í hagnaðarskyni, sem stendur fyrir faglegum hugmyndum á sviði menntunar, menningar og mannauðs. Það stefnir að því að leiða saman mismunandi fólk, fjölbreytta færni og nýjungar í verkefnum sínum til að fá bestu niðurstöðuna.

Euro Idea (BE)

Euro-Idea er fyrirtæki sem ekki er rekið í hagnaðarskyni og stofnað 1994. Fyrirtækið er stofnað af hópi leiðbeinenda, sem útskrifuðust allir frá Kaþólska háskólanum í Louvain í fullorðinsfræðslu. Tilgangur stofnunarinnar er að kynna fullorðinsfræðslu, byggða á undirstöðuatriðum sálfræðilegrar uppeldisfræða, sem greinir sérstaklega þörfina til að taka þátt í þjálfun með það að markmiði að öðlast nýja kunnáttu og hæfni.

Mykolas Romeris Universite (LT)

Mykolas Romeris Háskólinn (MRU) er ríkisrekinn alþjóðlegur háskóli staðsettur í Norður Evrópu. Á hverju ári tekur háskólinn á móti stórum hópi af ungu skapandi og hæfileikaríku fólki. Það eru næstum 18.000 nemar í háskólanum og þeir eru mjög áhugasamir og spenntir fyrir þeirri fræðigrein sem þeir hafa valið. Mykolas Romaris Háskólinn styður alþjóðleg verkefni og eru stoltur yfir þátttöku sinni í rannsóknum í Evrópu og á alþjóðþjóðasviði.

Hrafnista – Continuing Care Communities (IS)

Hrafnista er öldrunarheimili með fimm heimilum. Um 600 heimilismenn búa á Hrafnistu. Heimilið er stýrt af Sjómannadagsráði, sem er samtök stofnuð af sjómannasamtökum í Reykjavík og nágrenni. Upprunalega átti Hrafnista að vera aðeins fyrir aldraða sjómenn og þeirra maka, en í dag eru heimilin fyrir alla þá sem þurfa á þjónustu að halda á sínum efri árum. Hrafnista veitir hágæða hjúkrunar- og læknisþjónustu, endurhæfingu og ýmsa félagslega þjónustu. Markmið Hrafnistu er að vera leiðandi í umönnun og þjónustu við aldraða.

StudioCentro Veneto (IT)

Studio Centro Veneto SAS (CSV í stuttu máli) er ráðgjafa-og þjálfunarfyrirtæki stofnað í Vicenza af Toni Brunello árið 1968. Það býður upp á þjónustu fyrir lítil og meðalstór fyrirtæki/stofnanir og félagasamtök á sviði: starfsþjálfunar, stjórnunar, gæðamála, markaðssetningar og umfram allt verkferla í fyrirtækjum (rannsóknir, þjálfun, skyndihjálp og samfelld ráðgjöf). Með áherslu á þekkingu og verkkunnáttu og hvernig eldri atvinnurekendur færast til í starfi.

Previous Chapter

Next Chapter

Table of Content

Orðalisti INNOMEC

ATH! Ekki þýddur á íslensku.

Active Ageing

Active ageing is the process of optimizing opportunities for health, participation and security in order to enhance quality of life as people age. Active ageing applies to both individuals and population groups. It allows people to realize their potential for physical, social, and mental wellbeing throughout the life course and to participate in society according to their needs, desires and capacities, while providing them with adequate protection, security and care when they require assistance.

Source Active Ageing: A Policy Framework. A contribution of the World Health Organisation to the Second United Nations World Assembly on Ageing, Madrid, Spain, April 2002. http://whqlibdoc.who.int/hq/2002/WHO_NMH_NPH_02.8.pdf

Active ageing is about adjusting our life practices to the fact that we live longer and are more resourceful and in better health than ever before, and about seizing the opportunities offered by these improvements. In practice it means adopting healthy life styles, working longer, retiring later and being active after retirement.

Source “New Paradigm in Ageing Policy”, European Commission, http://ec.europa.eu/employment_social/soc-prot/ageing/news/paradigm_en.htm

Ability to benefit

The point at which an adult qualifies for selected programs or services based on achievement results. Assessments approved by OAEL may be used to establish an "ability to benefit" and may result in an individual's acceptance or rejection for programs or services based on assessment scores.

Source Adult Education, Glossary, http://www.doe.virginia.gov/instruction/adulted/glossary.shtml

Adult Education

Adult Education services or instruction below the postsecondary level for individuals:

who have attained 16 years of age;

who are not enrolled or required to be enrolled in secondary school under State law; and;

who lack sufficient mastery of basic educational skills to enable them to function effectively in society or

who do not have a secondary school diploma or its recognized equivalent, and have not achieved an equivalent level of education; or (e) who are unable to speak, read, or write the English language.

Source Glossary of Adult Education Terms, http://www-tcall.tamu.edu/docs/04esguide/glossary.htm

Age discrimina-tion

Inappropriate behaviour (social pressure, restriction of rights) to people of all ages (young, middle and older) based on age stereotypes.

Source Mikulionienė S. 2011. Socialinė gerontologija. Vadovėlis. Vilnius: Mykolo Romerio leidybos centras. [Social gerontology: textbook]

Age norms

Age-related behavioural rules, expectations, and standards governing the interaction of people. Age norms describe roles and behaviour, which are (not) acceptable and (un) desired for people of certain age.

Source Mikulionienė S. 2011. Socialinė gerontologija. Vadovėlis. Vilnius: Mykolo Romerio leidybos centras. [Social gerontology: textbook]

Assessment

Methods of measuring learner progress, including state approved assessments, non-approved testing, staff evaluation, and self-reporting of learners

Source Adult Education, Glossary, http://www.doe.virginia.gov/instruction/adulted/glossary.shtml

Distance Learning

The learner has been matched with a teacher, tutor, or volunteer with whom he/she has regular interaction with regard to the content of the distance learning curriculum, and who provides support throughout the distance learning experience. Distance learning is characterized by all of the following:

A separation of place and/or time between the learner(s) and the instructor.

The use of standardized curriculum.

The delivery of education or training that employs technology in at least one of the following four categories:

Computer Technology, such as the Internet or CD-ROM.

Video Technology, such as videoconferencing, cable, satellite linkage, and videotapes.

Audio graphic Technology, such as radio and audiotapes.

Telephone Technology, such as teleconferencing.

Support by a tutor, including help with content and assistance with technology, on line, on the telephone, or in person.

Source Adult Education, Glossary, http://www.doe.virginia.gov/instruction/adulted/glossary.shtml

Educational activities

The activities of educating or instructing; activities that impart knowledge or skill.

Source http://dictionary.reference.com/browse/educational+activity

Generations

The concept of generations is widely used in different ways:

age groups or individuals at given life stages, such as youth, adulthood and old age;

historical generations, defined as birth cohorts with particular characteristics (i.e. Baby Boomers);

family generations – that is family based roles and structures (i.e. grandparent, parent, child, grandchild).

Source Hagestad, G.; Uhlenberg, P. 2007. The Impact of Demographic Changes on Relations Between Age Groups and generations: A Comparative perspective. Schaie, K.W.; Uhlenberg, P. (Eds.) Social Structures: Demographic Change and the Well=Being of Older Adults. Springer Books, New York, p. 239-261.

Gerontology

Gerontology is a multidisciplinary science studying ageing from biological, psychological, and social perspectives.

Source Phillips, Judith; Kristine Ajrouch, and Sarah Hillcoat-Nalletamby. Key concepts in social gerontology. London:SagePublications,2010.p.118.

Healthy / Active Ageing

Healthy ageing is the process of optimizing opportunities for physical, social and mental health to enable older people to take an active part in society without discrimination and to enjoy an independent and good quality of life.

Source Healthy Ageing, EU-funded project 2004 – 2007, http://www.fhi.se/Documents/English/International/conference-documentation/Healthy-ageing-project.pdf

Healthy ageing describes the ongoing activities and behaviours you undertake to reduce the risk of illness and disease and increase your physical, emotional and mental health. It also means combating illness and disease with some basic lifestyle realignment that can result in a faster and more

Source www.seniors.gov.au, http://www.seniors.gov.au/internet/seniors/publishing.nsf/Content/Healthy+ageing

Independent living

Living at home without the need for continuous help and with a degree of self-determination or control over one's activities.

Source A Glossary of Terms for Community Health Care and Services for Older Persons, Ageing and Health Technical Report, Volume 5, WHO Centre for Health Development, 2004. http://whqlibdoc.who.int/wkc/2004/WHO_WKC_Tech.Ser._04.2.pdf

Individual ageing

A process whereby people accumulate years and progressively experience changes to their biological, social and psychological functioning as they move through different phases of the life course.

Source Phillips, Judith; Kristine Ajrouch, and Sarah Hillcoat-Nalletamby. Key concepts in social gerontology. London: Sage Publications, 2010. p. 12.

Learning Activities

“any activities of an individual organized with the intention to improve his/her knowledge, skills and competence”.

The two fundamental criteria to distinguish learning activities from non-learning activities are:

the activity must be intentional (as opposed to random learning), so the act has a predetermined purpose;

the activity is organized in some way, including being organized by the learner himself/herself; it typically involves the transfer of information in a broader sense (messages, ideas, knowledge, strategies).

Source Classification of Learning Activities – Manual. European Communities, 2006.

Older Senior Citizens / The “Fourth Age”

Older seniors are the group of people who are traditionally called the elderly. They are believed to be in the phase of their lives during which their physical, mental and social capacities and contributions to society gradually fade away. While we previously believed that people entered this group at retirement, we have now learned that this group consists of people in their eighties and nineties. We speak of the “older seniors” or the “fourth age.” The Fourth Age is characterized as a period of increasing frailty. Frailty is not just a series of diseases, but more the natural ageing process linked to becoming weaker and losing the possibility to overcome diseases and social problems. Thus old age is also characterized by a number of medical and social problems. Old age ends with the death of the person.

Source Text Analysis Report (V2.10), “Technology and the Elderly in the Popular Media,” SENIOR project, Deliverable D1.2, pg 9. http://globalseci.com/wp-content/uploads/2009/02/d12-text-analysisreport2. pdf

Middle age

The term “middle age” was a concept popularised in the 1960s to indicate a grey area between adulthood (30-40 years old) and retirement (affecting those 65 years and older). “Extended middle age” is now the term commonly used to indicate a continuation of this period but a change in circumstances (e.g., retirement). During extended middle age, the main physical and mental abilities remain unaltered though the person is ageing and gradually forced into the role of the senior citizen. As such, he or she is better profiled in terms of desired activity patterns, job opportunities, desired life habits, desired conditions rather than medical and social needs.

The “fourth age” applies to older senior citizens, people in their eighties and nineties. In this period, practically all people show substantial losses in physical mobility and cognitive functioning.

Source “Ethics of e-Inclusion of Older People,” SENIOR Discussion Paper No. 2008/01, April 2008, http://www.cssc.eu/public/Ethics%20of%20e-Inclusion%20of%20older%20people%20- %20Bled%20%20Paper.pdf

Quality of Life

is “an individual’s perception of his or her position in life in the context of the culture and value system where they live, and in relation to their goals, expectations, standards and concerns. It is a broad ranging concept, incorporating in a complex way a person’s physical health, psychological state, level of independence, social relationships, personal beliefs and relationship to salient features in the environment.” (WHO, 1994). As people age, their quality of life is largely determined by their ability to maintain autonomy and independence.

Source Active Ageing: A Policy Framework. A contribution of the World Health Organisation to the Second United Nations World Assembly on Ageing, Madrid, Spain, April 2002. http://whqlibdoc.who.int/hq/2002/WHO_NMH_NPH_02.8.pdf

Social Exclusion

Social exclusion is a social process, built on social inequalities and leading to the marginalisation of individuals and groups as regards societal goals. Social inequalities (related to a series of factors: gender, ethnicity, age, education, employment, income, professional status, housing, family structure, disability, geographical location, etc.) are the basic roots of social exclusion. Exclusion is defined in relation to a goal: in the case of this project, the development of the information society / knowledge society (digital exclusion or e-exclusion). Exclusion occurs when individuals or social groups are left behind or do not benefit from equal opportunities to achieve societal goals.

Source Analytic Framework – eInclusion and eAccessibility Priority Issues, eInclusion@EU Project: Strengthening eInclusion & eAccessibility Across Europe, Deliverable 1.1, October 2004. http://www.empirica.com/themen/einclusion/documents/eInclusion_Analytic-framework.pdf

Social Inclusion

The process which ensures that those at risk of poverty and social exclusion have the opportunities and resources necessary to participate in economic and social life, securing a standard of living that is considered acceptable in the society in which they live.

Source Social Protection, Social Inclusion Glossary: Key terms explained, European Commission, http://ec.europa.eu/employment_social/spsi/docs/social_inclusion/glossary_en.pdf

Social inclusion is not only the symmetric counterpart of social exclusion, aiming at including those who are at risk of exclusion. The process of social inclusion relies on three dimensions: (1) overcoming the disadvantages resulting from social inequalities, in order to avoid exclusion processes; (2) harnessing the opportunities offered by the targeted societal goals, in order to reduce existing inequalities and improve the quality of life in society; (3) fostering participation and empowerment in upcoming societal processes, in order to improve individual and collective expression, civic commitment and democratic participation.

Source Analytic Framework – eInclusion and eAccessibility Priority Issues, eInclusion@EU Project: Strengthening eInclusion & eAccessibility Across Europe, Deliverable 1.1, October 2004. http://www.empirica.com/themen/einclusion/documents/eInclusion_Analytic-framework.pdf

Population ageing

An ageing population is defined as a population in which the number of elderly (65+) is increasing relative to the number of 20-64 year olds.

Source Population Europe: The Network of Europe‘s Leading Demographic Research Centres. Available at: http://www.population-europe.eu/Library/Glossary.aspx

Ageing of population (also known as demographic ageing, and population ageing) is a summary term for shifts in the age distribution (i.e., age structure) of a population toward older ages.

Source Gavrilov L.A., Heuveline P. “Aging of Population.” In: Paul Demeny and Geoffrey McNicoll (Eds.) The Encyclopedia of Population. New York, Macmillan Reference USA, 2003. Available at: http://www.galegroup.com/- servlet/ItemDetailServlet?-region=9&imprint=000&titleCode=M333&type=4&id=174029

Social Gerontology

Social Gerontology is a branch of gerontology, studying “social aspects of ageing”. It combines the knowledge on ageing (process), age (criteria) and older persons (population category) produced by different social sciences: sociology, demography, economics, social policy, social work, education science, gerogogics, etc.

Source Phillipson, Chris. Ageing. Cambridge : Polity Press, 2013, p.5.

Vulnerable Groups

Groups that experience a higher risk of poverty and social exclusion than the general population. Ethnic minorities, migrants, disabled people, the homeless, those struggling with substance abuse, isolated elderly people and children all often face difficulties that can lead to further social exclusion, such as low levels of education and unemployment or underemployment.

Source Social Protection, Social Inclusion Glossary: Key terms explained, European Commission, http://ec.europa.eu/employment_social/spsi/docs/social_inclusion/glossary_en.pdf

Third and Fourth Age

In the sociological tradition third and fourth ages are “phases of the life course identified in terms of functions and roles”.

The third age is “the period for personal achievement and fulfilment”. The fourth age is “a time of dependence, decrepitude and death”.

Source Phillips, Judith; Kristine Ajrouch, and Sarah Hillcoat-Nalletamby. Key concepts in social gerontology. London : Sage Publications, 2010. p. 213; 215.

Previous Chapter

Next Chapter

Table of Content

Ensk útgáfa ISBN 978-88-941400-0-2

Titill: “INNOMEC Handbook and Toolkit: Age-friendly education for learning in later life”

Frönsk útgáfa ISBN 978-88-941400-2-6

Titill: “INNOMEC Manuel et Instruments pour une éducation adaptée au grand âge”

Þýsk útgáfa ISBN 978-88-941400-4-0

Titill: “INNOMEC - Handbuch und Toolkit: Bildung im Alter”

Ítölsk útgáfa ISBN 978-88-941400-8-8

Titill: “INNOMEC Manuale e Strumenti: l’educazione amica della grande età”

Litháensk útgáfa ISBN 978-88-941400-1-9

Titill: “INNOMEC Vadovas ir priemonės: amžiui draugiškas švietimas”

Previous Chapter

Next Chapter

Table of Content

539829-LLP-1-2013-1-IT-GRUNDTVIG-GMP
INNOMEC – Nýjungar í stjórnun og kennsluaðferðum í þjónustu við aldraða